Çocukluk çağı psikolojik travmalarının beliren yetişkinlik döneminde kişilerin psikolojik sıkıntı ve iyi oluş düzeyleri üzerindeki etkilerinin psikolojik sağlamlık teorisi kapsamında incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İlayda Çavuş
Danışman: Gülay Dirik
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Beliren yetişkinlik dönemi kendine has özellikleri olan bir dönemdir. Bu dönemde bazı kişiler çeşitli psikolojik sıkıntılar yaşarken bazı kişiler ise olumlu duygudurumlarını sürdürebilmektedirler. Bu dönemdeki kişilerin psikolojik sağlamlıklarının araştırılması, farklı duygudurumlarının nedenlerinin belirlenmesi açısından önem taşımaktadır. Bu nedenle mevcut tez çalışmasının amacı Psikolojik Sağlamlık Teorisi kapsamında önerilen telafi edici ve koruyucu modelin beliren yetişkinlik dönemindeki kişilerden oluşan örneklemde incelenmesidir. Risk faktörü olarak çocukluk çağı ruhsal travmaları, koruyucu faktörler olarak çocukluk çağı olumlu yaşantıları, affedicilik ve öz yeterlik, sonuç değişkenleri olarak ise psikolojik sıkıntılar (depresyon, anksiyete, stres) ve iyi oluş değişkenleri incelenmiştir. Çalışma 18-29 (SS=2.79) yaş aralığındaki 485 katılımcıyla yürütülmüştür. Çalışmada Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği, Çocukluk Çağı Olumlu Yaşantılar Ölçeği, Heartland Affetme Ölçeği, Genel Öz Yeterlilik Ölçeği, Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği ve PERMA Ölçeği kullanılmıştır. Telafi edici modelin test edilmesinde Hiyerarşik Çoklu Doğrusal Regresyon Analizleri, koruyucu modelin test edilmesinde düzenleyici değişken analizleri yürütülmüştür. Bulgular, katılımcıların çocukluk çağı ruhsal travmalarının ve iyi oluşlarının orta, çocukluk çağı olumlu yaşantılarının, affediciliklerinin, öz yeterliklerinin yüksek, psikolojik sıkıntı düzeylerinin ise düşük olduğunu göstermiştir. Telafi edici modelin test edilmesi amacıyla yürütülen analizlerde çocukluk çağı ruhsal travmalarının depresyonu, anksiyeteyi ve iyi oluşu; çocukluk çağı olumlu yaşantılarının depresyonu ve iyi oluşu; affediciliğin ve öz yeterliğin ise tüm sonuç değişkenlerini yordadığı görülmüştür. Koruyucu modelin test edilmesi amacıyla yürütülen analizlerde çocukluk çağı olumlu yaşantılarının çocukluk çağı ruhsal travmaları ile psikolojik sıkıntılar ve iyi oluş arasındaki ilişkide düzenleyici rol oynadığı belirlenmiştir. Affediciliğin, çocukluk çağı ruhsal travmaları ile anksiyete ve stres arasındaki ilişkide düzenleyici rol oynadığı belirlenmiştir. Koruyucu faktörlerin devlet politikalarına ve klinik müdahale programlarına dahil edilmesi oldukça önemlidir.