1990'dan günümüze siberfeminist yaklaşımlarda kadın ve doğa
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NERMİN BALIKÇI
Danışman: Sevgi Avcı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:"1990'dan Günümüze Siberfeminist Yaklaşımlarda Kadın ve Doğa" adlı çalışmanın amacı; kadın ve doğa bağlamında ele alınan feminizm ve Siberfeminizmin sanattaki yansımalarını oluşturmaktadır. Kadın ve doğanın sanattaki yansımaları düzleminde 90'lardan günümüze bir literatür taraması yapılarak araştırılmıştır. Sanat, kadın ve doğa ilişkisi 90'lardan günümüze sanat pratiğine yansımaları; sanat üretimi ve projeler kadın-doğa, teknoloji bağlamında çözümlenmiştir. Bu bağlamda 20. yüzyıl sonlarında başlayan, günümüze kadar devam eden süreçte sanat ve teknolojiyi birleştiren sanatçılar ve sanat tarihinde yapılacak araştırmalar için oldukça önemlidir. Bu çalışmanın sorunsalı teknolojik gelişmelerin, toplumsal ve kültürel bağlamda kadının konumuna ve sanat pratiğine etkilerini incelemektir. Sanat yapıtları, teknolojik etkilerin ürettiği "kadın ve doğa" kavramları üzerinden okunacaktır. Bu çalışmadaki sanat yapıtları, erken örnekleri 1960'lı yıllarda görülen ancak esas yükselişini 1990 sonrasında gösteren güncel sanatından örnekleri kapsamaktadır. Konunun kuramsal kapsamı ise 20. yüzyılın sonlarına doğru feminist sanatın ilk oluşumlarından, günümüz kuramlarına kadar uzanan geniş bir zaman aralığını kapsar. Tez üç bölümden meydana gelmektedir. Çalışmanın "Feminizm ve Feminist Manifesto" adlı birinci bölümünde, feminist düzlemindeki ilk oluşumların kesişiminde feminist sanattan bahsedildikten sonra, bu kavramın dönüşüm sürecindeki sanat edimini, bilgisayarın ve internetin gelişiminin beraberindeki teknolojik düzlemindeki etkileri ortaya konmuştur. İlk olarak bedeni odak noktası haline getiren feminist sanatın ve performans sanatının öncülleri olarak Ana Mendita, Cindy Sherman, Barbara Kruger, Faith Wilding ve ilk Kadın Projesi Judy Chicago, Gerilla Kızlar örnek olarak verilmiştir. Teknolojik etkilerin beraberinde tarihsel bakımdan ele alınmış ve sanat düzleminde ifade edilmiştir. Söz konusu durum, "Sibernetik ve Siborg" kavramı üzerinden açıklanmaya çalışılmıştır. İkinci olarak bilgisayarın gelişimi üzerinden gerçekleştirilen ilk sanatsal edimlerin beraberinde 90'larda Siberfeminizmin doğuşu ve sanat üretimleri kavramsal olarak ele alınmıştır. Ayrıca feminizmin ve teknolojinin dönüşümünde kuramsal bağlamda siberfeminist sanat ve kadın durumu araştırılmıştır. Bu kavramsal derlemenin ardından sonraki bölümlerde siberfeminist sanatından seçilen örnekler, "kadın ve doğa" mefhumu üzerinden, siberfeminist sanat kavramıyla ilintili ve teknolojinin dönüşümünde kuramsal bağlamda yararlanılarak irdelenmiştir. "Sanat kadın ve doğa bağlamında siberfeminizm" adlı ikinci bölümde ilkin feminist sanatın süreci modernizmden gelen anlam yükü ortaya konmuş, ardından seçilen yapıtlar, siberfeminist sanatta kadın arasındaki ilişkisinin ve buna dair kuramlar üzerinden ele alınmıştır. Siberfeminizmde sanat çeşitli metinler referans alınarak yine kadın ve doğa ilişkisi üzerinden irdelenmiştir. Sanattaki yeni oluşumlar sürecinde Siberfeminizm, dijital alanda ve intenetin yaratıcı potansiyelini kullanarak; duygu, düşünce ve fikirlerini estetik ifade biçimindeki örnekleri VNS Matrix ve SubRosa kolektifi, Victoria Vesna, Linda Dement, Lynn Hershman Leeson gibi kadınlık durumunu, teknolojik deneyimini yansıtan siberfeminist sanatçılar üzerinden ele alınmıştır. Üçüncü bölüm olarak siberfeminist sanatın "kadın ve doğa" teknolojinin kadın ve sanat etkileri üzerinde durulduktan sonra, bu kavramların güncel sanattaki kullanımının nasıl bu tarihsel anlamından söküldüğü vurgulanmıştır. Teknolojinin ve doğanın kesişiminde sanatçıların konuya yaklaşımları ele alınmıştır. Siberfeminist sanat çalışmaları; dijital teknolojinin gelişimi ve dönüşümünde, güncel sanattaki örneklerle derinleştirilmiştir. Siberfeminist sanat ve doğa kavramları; dijital teknolojinin gelişimi ve dönüşümü üzerindeki etkilerin, siber uzamdaki avantajları irdelenmiştir.Teknolojinin gelişimi çerçevesinde sanattaki oluşumlar, teknoloji ve doğanın kesişimindeki olayların, projelerin eleştirel konumları ve sanatçıların bakış açıları değerlendirilmiştir. Teknoloji ve sanat arasındaki etkileşimleri irdeleyen eserler üreten sanatçılardan Moon Ribas, Patricia Piccinini, Alison Plevey, Neri Oxman, Pınar Yoldaş gibi sanatçılar üzerinden bazı eserleri incelenerek kadın ve doğa diyalektiği ortaya konmaktadır. Anahtar Kelimeler: Feminizm, Siberfeminizm, Sanat, Kadın, Doğa, Teknoloji