Ortaokul Öğrencilerinin Fiziksel Aktiviteye Katılım Motivasyonu ile Okul İklimi Algıları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NURSENA ATEŞ

Danışman: Murat Kangalgil

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Fiziksel aktivite, kaslarımızı ve eklemlerimizi kullanıp enerji harcamayı, kalp ve solunum hızını arttırmayı ve değişen yoğunluklarda yorgunluğa sebep olduğu görülen aktiviteleri ifade etmektedir. Yürümek, koşmak, zıplamak, yüzmek, bisiklet sürmek, kol ve bacak çalışmaları, baş ve gövde hareketleri ile tüm vücut faaliyetlerini oluşturan farklı spor, dans, egzersiz, oyun ve gündüz aktiviteleri fiziksel aktivite şeklinde değerlendirilebilmektedir (Bek, 2008). Fiziksel aktivite, çalışmaların özelliklerine göre farklı şekillerde ortaya konabilir (aerobik, anaerobik veya statik, dinamik gibi çeşitlendirilebilir). Motivasyon kavramı ise en genel ve geçerli tanımıyla, insan davranışına yön ve enerji veren gereksinmeler, düşünceler ve duygular bütününü içermektedir. Okula özgü, onu diğer okullardan ayıran ve her okulun kültürünü oluşturan bileşenlerin bütünsel bir yansıması olarak tanımlanan okul iklimi, bireyin okuldaki yaşamında etkili olan örgütsel iklim, öğrenme-öğretme süreçleri ve sosyo-duygusal yapıları okul iklimi kavramının içinde yer almaktadır ve okul iklimi, öğrencilerin okulla ilişkili algı düzeylerini yansıttığı öne sürülen bir kavram olarak tanımlanmaktadır ve okul ikliminin fiziki, sosyal ve akademik boyutlarının olduğu ifade edilmektedir (Loukas, 2007). Fiziksel aktiviteye katılım motivasyonu ve okul iklimi algısını birlikte inceleyen çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu çalışma ortaokul öğrencilerinin fiziksel aktiviteye katılım motivasyonu ile okul iklimi algısı arasındaki ilişkiyi inceleyen literatürdeki ilk çalışma olacaktır ve literatüre katkı sağlayacak olmasından dolayı önem arzetmektedir. Bu bakımdan araştırma özel ve özgün niteliktedir. Buradan hareketle bu çalışmanın amacı ortaokul öğrencilerinin fiziksel aktiviteye katılım motivasyonu ile okul iklimi algıları düzeylerinin incelenmesidir. Araştırma tarama modelli bir çalışmadır ve 2022-2023 Eğitim- Öğretim yılında Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı İstanbul ili Esenyurt ilçesindeki 398 kadın, 472 erkekten oluşan ortaokul öğrencilerine uygulanmıştır. Araştırmada, araştırmacı tarafından hazırlanan Sosyo-demografik Bilgi Formu, Çalık ve Kurt (2010) tarafından geliştirilen Okul İklimi Ölçeği, ve Demir ve Cicioğlu (2016) tarafından geliştirilen Fiziksel Aktiviteye Katılım Motivasyonu Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde; parametrik testler (t testi ve ANOVA) kullanılarak analiz yapılmış, ilişki testleri ve ileri test teknikleri (Post- Hoc) kullanılmıştır. Ölçeklerden elde edilen puanlar için ortalama ve standart sapma değerlerinden yararlanılmıştır. Öğrencilerin okul iklimi ve fiziksel aktiviteye katılım motivasyonu puanları çeşitli değişkenlere göre değişip değişmediğini belirlemek için ise fark analizlerinden yararlanılmıştır. Analizlerde anlamlılık düzeyi ,05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, öğrencilerin fiziksel aktiviteye katılım puanları orta ve üzeri seviyededir. Bu da fiziksel aktiviteye katılım motivasyonlarının olumlu olduğu anlamına gelmektedir. Fiziksel aktiviteye katılım motivasyonu puanlarındaki farklılığın cinsiyet, yaş ve gelir durumu değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı olmadığı (p>.05), kardeş sayısına göre anlamlı olduğu tespit edilmemiştir (p.05), kardeş sayısına ve gelir durumlarına göre anlamlı olduğu tespit edilmiştir (p<.05). Bu bulgularla birlikte katılımcıların okul iklimi puanları ile fiziksel aktiviteye katılım motivasyonu puanları arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak fiziksel aktiviteye katılım motivasyonu pozitif yönde arttıkça okul iklimi algısının da olumlu yönde artacağı söylenebilir.