Türkçe-İngilizce konuşan ikidilli bireylerin her iki dildeki duygu sözcüklerini görsel sözcük tanıma yöntemi ile algılamaları üzerine psikodilbilimsel inceleme


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Genel Dilbilim Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FİLİZ MERGEN

Danışman: GÜLMİRA KURUOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada Türkçe ve İngilizce'yi eş zamanlı olarak öğrenmiş bireylerin bildikleri dillerdeki duygu sözcüklerini algılama hızları, doğruluğuve beyin yarı küreleri tarafından nasıl yanallaştığı ele alınmış ve anadili Türkçe olan tekdilli bireylerden alınan verilerle karşılaştırılmıştır. Bunu ortaya çıkarmak üzere, çalışmada iki grup katılımcı yer almıştır. Deney grubunda yer alan katılımcılar Türkçe ve İngilizce'yi anne-babadan ya da bir dili aileden, diğerini anadili konuşucularının bulunduğu ortamlardan eş zamanlı olarak öğrenmiş ikidilli bireylerdir (n= 48). Kontrol grubunda ise anadili Türkçe olan tekdilli katılımcılar yer almıştır (n= 53). Çalışmada, ikidilli katılımcılara bildikleri her iki dilde olumlu, olumsuz, nötr ve uydurma sözcükler sağ ve sol görüş alanından görsel uyaranlar halinde verilmiştir. Tekdilli katılımcılar ise deneyi sadece Türkçe sözcükler ile gerçekleştirmişlerdir. Katılımcılardan bilgisayar ekranından gördükleri sözcüklerin gerçek ya da uydurma sözcük olup olmadığına karar vermeleri istenmiş ve bu sırada SuperLab yazılım programının 4.0 versiyonu ile tepki süreleri ve cevaplarının doğruluğu kaydedilmiştir.Çalışmada psikodilbilimsel bir yöntem olan görsel yarı alan tekniği kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlar, tekdilli ve ikidilli katılımcıların duygu sözcüklerini uydurma sözcüklerden daha hızlı ve doğru algıladıklarını göstermiştir. İkidilli katılımcıların sözcükleri işlemleme hızı ve doğruluğu açısından bildikleri diller arasında bir fark olmadığı ortaya çıkmıştır. Tekdilli katılımcılarda sözcüksel işlemlemenin sol yarı kürede, ikidilli katılımcılarda ise beynin her iki yarı küresinde gerçekleştiği görülmüştür. Ayrıca, tekdilli katılımcıların Türkçe sözcükleri ikidilli katılımcılardan daha hızlı işlemlediği, ancak katılımcıların verdikleri cevapların doğruluk oranlarına ilişkin sonuçların iki grup arasında fark çıkmamıştır. Anahtar Kelimeler: İkidillilik, Duygu Sözcükleri, Sözcüksel İşlemleme, Dillerin Beyindeki Yanallaşması, Psikodilbilim