Baskı sanatında 'Ölüm Dansı' resimlemelerinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Grafik Ana Sanat Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SABRİYE GÖZEN KAMAZ DEMİR

Danışman: CEREN BULUT YUMRUKAYA

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İnsanoğlunun varoluşundan beri ölüm, ölümlü olmak hep üzerine düşünülmesi gereken bir konu olarak yerini almıştır. Bu konu bağlamında inanışlar, ritüeller ve ölümden sonraki yaşam ile ilgili tasvirler ortaya çıkmıştır. Ölümden sonra ruhun yaşadığına dair olan düşünce çoğunluğa daha çok hitap etmiş, ölümden sonraki yaşamın istenilen güzellikte olabilmesi için iyi bir yaşantı sürmemiz gerektiği düşüncesi egemen olmuş, mitolojik hikayelerden dinlere kadar bu tema yerini almıştır. Bu tez çalışmasında Ortaçağ'da yaşanılan veba ve kıtlık sonucu ölüm oranlarının artmasıyla birlikte ölüm düşüncesinin "Ölüm Dansı" olarak dini ritüellere ve baskı sanatına yansımaları incelenmiş, yüzyıllar sonrasında günümüze gelindiğinde ise 2019 yılı sonlarında başlayan covid-19 salgını ile ölüm korkusunun tekrardan kitlelere yayılmasının Ortaçağ dönemine atıfta bulunarak, gerek teknik ve sergilendiği ortam açısından güncel bir "Ölüm Dansı" serisi yaratılmıştır. Araştırmanın ilk bölümünde Antik dönemlerde ölüm düşüncesinin felsefeye ve mitolojik hikayelere, ritüellere yansımalarından başlayarak, ortaçağ dönemine gelindiğinde ise din, toplumsal yapı ve salgın hastalıklar bağlamında ölüm düşüncesinin değişimi ve gelişimi anlatılmış, ortaçağ döneminde ölüm düşüncesinin Fransa ve Almanya'da baskı sanatına yansımaları, "Ölüm Dansı"nın ortaya çıkışı ve resimlemeleri incelenmiştir. İkinci bölümde ise, 16.yy sonrasında da etkisini gösteren bu üslup sanatçılar kapsamında incelenmiştir. 20.yy'ın başlarına gelindiğinde yaşanan iki büyük dünya savaşı sırasında ölümün tasviri ve değişimi yine sanatçılar kapsamında incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise 20. yüzyıl sonu 21.yüzyıl başlarında yaşanan soğuk savaş döneminde gelişen kitle iletişim araçları sayesinde ölümün tasviri başka bir boyut kazanmış ve tüm gerçekliğiyle sergilenmiştir. Bu sergilemenin internetle beraber gelişen yeni medyaya tesiri ve insanlar üzerindeki etkisi incelenmiştir. Geçtiğimiz senelerde geçirdiğimiz pandemi döneminde yayılan haberlerin ve görüntülerin insanların ölüm düşüncesine etkisi incelenmiş ve bu araştırma kapsamında yapılan uygulama projesinde ortaçağ "Ölüm Dansı"na atıfta bulunarak günümüz sanat üretim tekniklerine ve mecralarına uygun bir uygulama yapılmış, bu uygulamanın sunuş tekniği ile ilgili araştırması yapılmış ve kavramsal çerçevesi anlatılmıştır.