Egzersiz sırasında maske kullanımının egzersiz kapasitesi ve ilişkili parametreler üzerine etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BÜŞRA ALKAN

Danışman: Sevgi Özalevli

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çalışmanın amacı, sağlıklı bireylerde maksimal egzersiz sırasında cerrahi maske kullanımının kardiyorespiratuar parametreler ve hemodinamik yanıtlar üzerine etkilerini değerlendirmek, yaş ve cinsiyet faktörlerinin sonuçlara etkilerini yorumlamaktır. Çalışmaya 23 kadın ve 21 erkek olmak üzere toplam 44 sağlıklı katılımcı dahil edildi (yaş ort: 36,25 ± 12,31 yıl). Her bir katılımcı için maskeli ve maskesiz olmak üzere Bruce protokolü ile iki kez maksimal egzersiz testi gerçekleştirildi. Katılımcıların egzersiz testleri öncesi ve sonrası hemodinamik yanıtları (kan basıncı, kalp hızı ve SpO2) ve algılanan dispne seviyesi (Modifiye Borg Skalası-MBS) kaydedildi. Kardiyorespiratuar parametreler (pik oksijen tüketimi-VO2pik, dakika ventilasyonu-VE, metabolik eşdeğer-MET ve enerji harcaması-EE) gaz analizörü yardımıyla ölçüldü. Maske kullanımının Sistolik kan basıncı (p= 0,012) ve MBS (p= 0,040) değerlerini anlamlı şekilde arttırdığı bulundu. Maske kullanımıyla birlikte maksimal egzersizde test süresi, MET, VO2pik, soluk frekansı ve EE değerlerinin anlamlı şekilde azaldı (p0,05). Erkeklerde test süresi, soluk frekansı ve KHpik değerlerinin maske kullanımıyla anlamlı şekilde azaldığı bulundu (p0,05). Maskeli egzersiz test süresindeki azalmanın 45-65 yaş aralığında olan bireyler için daha belirgin olduğu saptandı (p<0,05). Sağlıklı bireylerde, maksimal egzersiz sırasında, artan solunum iş yükü nedeniyle cerrahi maske kullanımı, anaerobik eşikte belirgin fark oluşturmamasına rağmen, kardiyorespiratuar parametreleri olumsuz etkilemekte ve egzersiz performansını düşürmektedir. Erkek cinsiyet ve ileri yaş, maksimal egzersiz sırasında maske kullanımı açısından egzersiz performansı üzerinde daha belirgin negatif etkiye sahiptir. Bulaş riski taşıyan ve maske kullanımına ihtiyaç duyulan ileri yaş ve kronik solunum hastalığına sahip bireylerde özellikle maksimal şiddette egzersiz reçetelendirmesi için bu önemli sonuçlar dikkate alınmalıdır.