Eski Foça kent dokusundaki geleneksel konut mimarisi ve kullanım sorunları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Restorasyon Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2004
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖKÇE DENİZ ŞENOL
Danışman: ESTER ETİ AKYÜZ LEVİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:IV ÖZET Foça Ege Bölgesi 'de İzmir iline bağlı on sekiz ilçeden biridir. Doğudan Menemen, Kuzeyden Çandarlı Körfezi, batıdan Ege Denizi, güneyden de İzmir Körfezi ile çevrilmiştir. Foça ilçesi kıyılarının girintili çıkıntılı olmasından dolayı, koyları, burunları ve çevresindeki adaların sayısı oldukça fazladır. Foça yerleşimi yaklaşık 3000 yıllık geçmişiyle tarih sahnesinde önemli bir yer tutmaktadır. On iki İon Kentinden biri olan Phokaia, ismini Foça Limanı önündeki deniz yüzüne çıkmış adaların fok balığına benzemesi sebebiyle almıştır. Günümüze kadar ulaşmış olan tarihi, doğal ve arkeolojik değerleriyle varlığını kanıtlayan Foça Kenti'nin kuruluşunda ve bugüne gelişinde tüm bu değerlerin yanısıra doğal çevrenin sunduğu olanakların etkisi oldukça büyüktür. Kıyı kuşağındaki olumlu iklim şartları, verimli tarım kültürünün oluşumunu sağlamış, böylece yerleşim başta ticari olmak üzere her açıdan ilerlemiştir. Foça kendi içinde tescillenmiş yapılan, 1., 2. ve 3. derece doğal, arkeolojik ve kentsel sit alanlarıyla özellikli yörelerimizden birisidir. Ancak yerleşim, yapılan yanlış uygulamalar sebebiyle sürekli tehdit altındadır. Yapılan planlama, uygulama ve onarım çalışmalarındaki uyumsuzluk kent içi değişime büyük bir hız kazandırmıştır. Bu sebeple konunun genel kapsamı içinde kent özelinde bütünden başlanarak, geçmişten günümüze yaşanan değişim anlatılmış, bu değişim geleneksel konut dokusu özelinde irdelenmiştir. Bu sürecin tanımlanması adına 1964-2000 süreci ele alınmış, tüm geleneksel ve yeni dokuyu oluşturan yapıların yıllara bağlı analizi yapılarak kent özelinde değerlendirilmiştir. Farklı yıllara ilişkin alan fotoğraflarıyla da mevcut yeni yapılaşmalara ait konut gelişimi saptanmış, böyleceV geleneksel yapıların yeni yapılaşmalar ve uygulamalardan ne derece etkilendiği belirlenmiştir. Yapılan alan çalışmalarıyla da geleneksel konut dokusu özelindeki uygulamalara dikkat çekilmiştir. Alanda yapılan bu envanter çalışmaları günümüzdeki mevcut durumun belirlenmesine ve geçmişle karşılaştırma yapılarak, geleceğe yönelik kararlar alınmasına olanak sağlamıştır. r Foça yerleşiminde mimari dokunun büyük bölümü günümüze kadar aktarılmıştır. Bunun en büyük sebebi, bölgedeki turizm potansiyelidir. Mevcut dokulara özellikle yazın olan yoğun talep, kentin gelişimim hızlandırmıştır. Bu yoğun konut ihtiyacına cevap olarak yapılan yeni yapılaşmalar geleneksel doku karşısındaki en büyük engeldir. Çünkü yeni yapılaşmaların çoğu geleneksellikle hiçbir uyum göstermemektedir. Bu sorun da, kentin her geçen gün yok olmasının en büyük nedenidir. Eski Foça'da yukarıda belirtilen problemlerin çözümü için ilk olarak detaylı envanter ve tescil çalışmalarına yer verilmelidir. Yapılan envanterlerle mevcut dokunun tanımlanmasını takiben planlama ve uygulama aşamasında yapılacak olan denetim, tarihsel süreklilik adına gerekli ve şarttır. Çalışmada Foça tarihi dokusu tanıtılarak, özellikli bulunan 71 konutun envanter çalışmasına yer verilmekte ve yapılan yerel araştırmalar ışığında Eski Foça'nın geleceğine yönelik öneriler sunulmaktadır. Anahtar Sözcükler: Geleneksel, süreç, değişim, uyum, yeni, denetim, konut, onarım.