Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: NİLAY BIÇAKCIOĞLU
Danışman: MUSTAFA TANYERİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Geçtiğimiz son bir kaç on yılda, endüstri devrimininde etkisiyle hava kirliliği, su kirliliği, iklim değişiklikleri toprak aşınması gibi çevresel sorunlar önemli bir şekilde hızla yükselmektedir. Bu doğrultuda, çevresel konular üzerindeki bu hızlı artış, hem iç hemde dış piyasaları, devletler, müşteriler, çalışanlar ve destek gruplar gibi bir çok paydaş tarafından inceleme altında bulunan firmalar üzerinde güçlü bir baskı yaratarak, yeniden şekillendirmiştir. Buna ek olarak, uluslararası pazarlarda çevreye karşı daha duyarlı müşteriler, daha katı çevresel kurallar ve daha yüksek çevresel halk bilinci gibi konular ile karşı karşıya kaldıklarından dolayı, çevresel konular aslında özellikler ihracatçılar için çok önemli bir yere sahiptir. Bu baskılara karşılık verebilmek için, ekolojik konuları stratejik kararlarına adapte etmeleriyle, çevresel operasyonlar firmalar tarafından gittikçe artan bir ilgi kazandı. Bununla birlikte, firmalar paydaşlarından gelen baskılara cevap verebilmek ve ihracat performanlarını geliştirmeye yardımcı olacak olan yeşil işletme stratejilerini uygulayabilmeleri için ayrıca belirli kaynak ve yeteneklere de ihtiyaç duymaktadırlar. Bu bağlamda, paydaş ve kaynak-temelli yaklaşım teorilerine dayandırılarak, bu çalışmanın amacı üç kısımdan oluşmaktadır: (a) paydaş baskısının (müşteri baskısı, çalışan baskısı ve devlet baskısı), örgütsel kaynaklar (üst yönetim desteği, finansal kaynak ve insan kaynağı), örgütsel yetenekler (paylaşılmış vizyon, ilişki kurma ve örgütsel öğrenme) ve yeşil işletme stratejisi üzerindeki direk etkilerini incelemek; (b) örgütsel kaynaklar ve örgütsel yeteneklerin paydaş baskısı ve yeşil işletme stratejisi arasındaki ilişki üzerindeki dolaylı etkilerini araştırmak ve; (c) yeşil işletme stratejisinin ihracat Pazar ve ihracat finansal performans üzerindeki etkisini incelemektir. Bu doğrultuda, bu çalışma da karma yöntem yaklaşımı benimsenmiş olup, ilk olarak, yeşil işletme stratejisini n öncüllerini ve çıktılarını araştırmaya yönelik nitel bir çalışma yürütülmüştür. Bu bağlamda, otuz iki üst düzey yöneticiyle yarı yapılandırılmış ve yüz yüze görüşmeler yapılmış olup, toplamda 22 firmadan toplanmış olan görüşme verileri içerik analizi ile analiz edilmiştir. İkinci olarak, bu çalışmada ki kavramsal modeli test edebilmek amacıyla nicel bir çalışma yürütülmüştür. Toplamda, Türk ihracat imalatçı işletmelerinden 235 kullanılabilir anket toplanmış olup, bu elde edilen veriler yapısal eşitlik modeli ile test edilmiştir. Çalışmanın sonuçları, paydaş baskısının örgütsel kaynaklar ve örgütsel yetenekler üzerinde güçlü ve pozitif etkileri olduğunu göstermektedir. Ayrıca, örgütsel kaynaklar, yetenekler ve paydaş baskısının, ihracat pazar ve finansal performansı üzerinde pozitif etkiye sahip olan yeşil işletme stratejsi üzerinde de önemli bir etkiye sahip olduğu ortaya çıkarılmıştır. Buna ek olarak, örgütsel kaynaklar ve örgütsel yetenekler, paydaş baskısı ve yeşil işletme stratejisi arasındaki ilişki üzerinde aracılık rolü oynamaktadır. Bir diğer deyişle, gerekli kaynak ve yeteneklerden yoksun olan firmaların paydaşlarından gelen baskılara olması gereken karşılığı veremeyeceği ve etkin yeşil işletme stratejileri uygulayamacağı ortaya konulmuştur. Bu nedenle, bu çalışma, yeşil işletme stratejilerie ihracat bağlamında kapsamlı bir bakış açısı sağlayarak ve paydaş ve kaynak temelli yaklaşım teorilerinden yararlanarak, hem yöneticiler hem de karar vericiler açısından bir çok önemli çıkarım açığa çıkartmaktadır.