Sağlık anksiyetesini yordayan bilişsel ve üstbilişsel faktörler

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SİDAR KIRAN

Danışman: ADVİYE ESİN YILMAZ SAMANCI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Mevcut çalışma, sağlık anksiyetesi belirtilerinin yordanmasında üstbilişsel inanışlar ve işlevsel olmayan inanışların rolünü incelemeyi amaçlamıştır. Çalışmanın genel amaçlarına ulaşmak için iki aşamalı bir plan izlenmiştir. İlk çalışmada "Sağlık Anksiyetesi Hakkında Üstbilişsel İnanışlar Ölçeği-ÜBÖ-SA"nin psikometrik özellikleri 631 kişinin katıldığı bir örneklemde incelenmiştir. Ölçeğin Türkçe formunun geçerli ve güvenilir olduğu görülmüştür. İkinci çalışmada ise 436 kişinin katıldığı örneklem üzerinden üstbilişsel inanışlar, işlevsel olmayan inanışlar ve sağlık anksiyetesi arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Sağlık Anksiyetesi Hakkında Üstbilişsel İnanışlar Ölçeği, Sağlık Bilişleri Anketi, Sağlık Anksiyetesi Ölçeği-Kısa Form ve Eysenck Kişilik Anketi-Gözden Geçirilmiş Kısaltılmış Formu kullanılmıştır. Yapılan korelasyon analizi sonucunda üstbilişsel inanışlar, sağlıkla ilgili işlevsel olmayan inanışlar ve nörotisizmin sağlık anksiyetesi belirtileri ile anlamlı ve pozitif yönde ilişki olduğu bulunmuştur. Çalışmanın temel hipotezi doğrultusunda uygulanan hiyerarşik regresyon analizi sonucunda demografik değişkenler, nörotisizm ve sağlıkla ilgili işlevsel olmayan inanışlar kontrol edildiğinde, üstbilişsel inanışların sağlık anksiyetesi belirtilerini yordadığı ortaya koyulmuştur. Bununla birlikte sağlıkla ilgili işlevsel olmayan inanışlardan hastalıkla baş etmede güçlük boyutunun sağlık anksiyetesinin en güçlü yordayıcısı olduğu bulunmuştur. Çalışma sonuçları ilgili literatür ışığında tartışılmıştır.