Antik dönem'de matematik bilgisinin mozaik ve heykel sanatına yansıması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Arkeoloji Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ERHAN AYDOĞDU

Danışman: Ali Kazım Öz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tezin amacı, Antik Dönem'de matematik bilgisinin mozaik ve heykel sanatına yansımasının incelenmesi ve değerlendirilmesidir. Tez üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde matematiğin ilk kaynakları, Mısır ve Mezopotamya matematiği, Yunan matematiğinin dönemleri ve Antik Dönem'in ünlü matematik problemleri değerlendirilmiştir. İkinci bölüm, matematik ve mozaik sanatı ilişkisine ayrılmıştır. Matematik tarihi ve mozaik sanatı tarihi karşılaştırılmıştır. Svastika, meander, spiral, küp ve prizma formları, konsantrik süslemeler ve Khioslu Hippokrates'in lunar alanları hesabından kaynaklanan formlar çözümlenmiştir. İskenderiyeli Pappus'un altıgenleri ve Arkhimedes'in yarı düzgün katıları, mozaik eserlerde teşhis edilmiştir. Zeugma Antik Kenti'nin sembolü olan Çingene Kızı'nın bakışları, geometrik olarak analiz edilmiştir. Metropolis Resepsiyon Salonu mozaiklerinin geometrik süslemelerinin yanı sıra bitkisel motif olarak düşünülen üçlü yaprak motifi, geometrik olarak çözümlenmiştir. Üçüncü bölümde, matematik ve heykel sanatı ilişkisi, Yunan heykel sanatının kanon problemi çerçevesinde deneysel olarak incelenmiştir. Klaros'ta bulunan ve Efes Müzesi'nde korunan Kouros 1/20/95 ve Kouros 1/21/03, Klaros'ta bulunan ve İzmir Tarih ve Sanat Müzesi'nde korunan Kouros 3504, Çandarlı'da bulunan ve Bergama Müzesi'nde korunan Kouros 19, Efes Müzesi'nde korunan 1/27/93 envanter numaralı tamamlanmamış yontu; Atina Milli Müzesi'nde korunan Sunion Kouros, Anavysos Kouros döküm kopyası, Kouros 3686 ve Kouros 4890, deneysel çalışmanın malzemesini oluşturmaktadır. Heykeller, fotogrametri yöntemiyle üç boyutlu modellenmiştir. Elde edilen modeller yazılım olanakları kullanılarak analiz edilmiştir. Heykellerin orantı sistemi ve artistik çizgileri analitik olarak çözümlenmiştir. Bu tez çalışmasında kullanılan yöntemlerin ve elde edilen bilgilerin; mozaik sanatı, heykel sanatı ve matematik tarihi araştırmalarına, arkeolojik eserlerin belgelenmesine ve değerlendirilmesine, heykeltıraşlık eğitimi ve öğretimine, müzecilik uygulamalarına ve konservasyon çalışmalarına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.