E. T. A. Hoffmann ve Edgar Allan Poe:

SİMGE AŞCI

E. T. A. Hoffmann ve Edgar Allan Poe: "Şeytanın İksirleri" ve "William Wilson"da Eşben Motifi

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Karşılaştırmalı Edebiyat Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SİMGE AŞCI

Danışman: Ufuk Gündoğan

Özet:

Bu çalışmada esas amacımız, E. T. A. Hoffmann’ın Şeytanın İksirleri adlı romanında işlenmiş eşben motifinin, Edgar Allan Poe’nun William Wilson isimli kısa öyküsünde de işlenmiş olduğunu ele almak ve bu motifi karşılaştırmalı edebiyat bağlamında incelemektir. Çalışmada bunu irdelemek adına, önce eşben motifine odaklandık ve tıpkı karşılaştırmalı edebiyat gibi eşben motifinin de interdisipliner olarak alımlayıcının karşısına çıktığını ortaya koyduk. Zira eşben motifi, yalnızca edebiyatta değil; drama, müzik ve sinema gibi çeşitli sanat dallarında da etkili olmuştur. Bu etkileme ve etkilenmeyi ifade etmek adına; psikoloji, mimari, kalıtım bilimi gibi türlü branşlardan örnekler verdik, farklı araştırmacı ve kuramcılardan alıntılar yaptık.

Tezin ikinci bölümünde, Hoffmann’ın romanını analiz ettik ve eşben motifi merkezinde şekillenen bir inceleme ortaya koyduk. Bu inceleme esnasında, edebiyat araştırmacılarının esere dair araştırmalarından da faydalandık ve çeşitli teorisyenlere atıflarda bulunduk. Söz konusu araştırma eserlerinde, Hoffmann’ın hemen ardından Poe’nun ve eserlerinin de ele alındığını sunduk. Üçüncü bölümde ise, Poe’nun kısa öyküsü üzerinde durduk ve iki eserde her ne kadar aynı motif işlense de, eşben rollerinin Poe’nun öyküsünde ters yüz edildiğini ortaya koyduk. Bu kısımda, Hoffmann’ın romanındaki eşben karakterlerinin, Poe’nun kısa hikâyesinde zıt bir şekilde kurgulandığını ele aldık ve her iki eserde de eşben motifinin nasıl etkili olduğunu ve ne şekilde işlendiğini gözler önüne serdik.

Son olarak; Hoffmann’ın ve Poe’nun eserlerinde ortak bir karşılaştırma zemini bulunduğunu ve söz konusu müşterek zeminin, mevzubahis ana motif merkezinde şekil aldığını, ancak Poe’nun öyküsündeki eşben karakterlerin aykırı olmaları dolayısıyla, her iki eserin de romantik edebiyat geleneği bağlamında önemli eserler olduklarını ve karşılaştırmalı edebiyat perspektifinden nasıl yorumlamalara tabi tutulduklarını ifade etmeye çalıştık.