21. yüzyıl takı tasarımında Dekonstrüktivizm'in etkileri
Tezin Türü: Sanatta Yeterlik
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA KULA
Danışman: NESRİN ÖNLÜ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tarih boyunca sözsüz iletişim aracı olan, sosyal statülere işaret eden, süslenme aracı olarak beden üstünde sergilenen takı; dönemlere göre farklı kimliklere, biçimlere ve kavramlara ulaşmıştır. Farklı kültürlerde ve farklı dönemlerde bambaşka kimliklere ulaşan takı, ilerleyen tarihlerde sanat disiplini olarak kabul görmeye başlamıştır. Sosyal, ekonomik, teknolojik, sanatsal ve kültürel gelişmelerden dolayı çok kez dönüşüme uğrayan takı, aynı zamanda geçmişin birikimlerini sonraki dönemlere aktaran bir araç olmuştur. II. Dünya Savaşı sonrasında toplumların her aşamasında yeniden canlanma gerçekleşirken, aynı zamanda gözle görülür, özgürleşmeye yönelik atılımlar gerçekleştiği de dikkat çekmektedir. Bu özgürleşme girişimleri toplum yapılarında, ekonomik sistemlerde, bilimsel araştırmalarda, moda yaklaşımlarında, düşünce yapılarında olduğu gibi takı oluşumlarında da kendini göstermiştir. Özellikle 1960'lı yıllarda belirginleşen takıdaki değişim, takıya dair bilinenlerin, kabullenilenlerin terk edildiğini göstermiştir. Takı kavramlarının, biçimlerinin, yüklenilen anlamlarının, malzemelerinin değiştiği bir başka dönem ise 1980'lı yıllarda ortaya çıkan Dekonstrüktivizmdir. Önce felsefe alanında tartışılan, ilk kez mimaride biçim bulan dekonstrüktivist yaklaşım, moda dünyasında da etkili olmuş dolayısıyla takı tasarımcılarının da kayıtsız kalamadığı, yeni ifadelere zemin hazırlayan bir başlık olmuştur. 1990'lı yıllarda gündemden düşen dekonstrüktivizm, tasarımcılara sunduğu olanaklar sayesinde 21. yüzyılda konuşulmaya devam etmektedir. Bu sebeple tez çalışmasında 21.yüzyıl takı tasarımlarında dekonstrüktivizmin etkileri araştırılmıştır. Bu etkilerin nedenlerinin sorgulandığı bu çalışmada dekonstrüktivist felsefenin oluşum süreci, mimari ve modada biçimlenmesi, yapımbozum yöntemleri ve takı tasarımındaki etkileri araştırılmıştır. Takı tasarımındaki etkilerine ulaşmak için dekonsrüktivist mimaride ve dekonstrüktivist modada uygulanan tasarım yöntemleri ile karşılaştırma yapılmıştır. Ancak, söz konusu tasarım yöntemleriyle ortaya çıkan dekonstrüktivist takı özelliklerinin, takı tarihindeki daha önceki dönemlerle benzerlik göstermesinden dolayı kavram kargaşası yaratması, özellikle 1960'lı yıllardaki takılarla karşılaştırılmasını gerekli kılmıştır. Bütün bu aşamalarda dekonstrüktivist olarak nitelendirilen mimari, moda ve takı ürünleri, tasarımcıları, bakış açıları ve ifade etme biçimleri örneklerle ele alınmış, görsellerle desteklenmiştir. Araştırma sonrasında ulaşılan bilgilerle; Dekonstrüktivist nitelikler taşıyan takı tasarım koleksiyonu hazırlanmış ve uygulanmıştır. Broş ve küpe tasarımlarıyla desteklenen kolyeler; amaç ve kapsam belirlenerek, çıkış noktası, yöntem, malzeme, nitelikleri bakımından tasarlama ve uygulama süreci olarak aktarılmıştır. Yapıbozum, tema ve takı kriterlerinin aynı potada buluşturulduğu bu koleksiyon, 21. yüzyıl takı tasarımlarında dekonstrüktivizmin etkilerini ve ayırt edici özelliklerini yansıtan öneriler sunmaktadır.