Amerikan idari Usul Kanunu örneğinde idari usulün genel esasları


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YUSUF BAŞ

Danışman: OĞUZ SANCAKDAR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Basitçe idari işlemlerin yapılmasında izlenecek yolu gösteren kurallar bütünü olarak tanımlanabilecek olan idari usul birçok hukuki ilkenin gerçek anlamda var olması için olmazsa olmaz konumdadır. Modern, demokratik hukuk devleti ancak işlem ve eylemlerinde izlenecek usul önceden belirlenmiş bir idarenin bireylere saylayacağı hukuki güvence ile var olabilir. Yargısal usullere koşut biçimde ve genel idari usul yaklaşımı ile kodifiye edilmiş bir idari usul kanununun varlığı idari faaliyetin hızlı ve verimli şekilde gerçekleşmesinin ve katılımcı demokratik idare anlayışının hayata geçirilmesinin en birincil yolu olarak değerlendirilmektedir. ABD'de 1946 yılında bu yaklaşımla genel idari usul kanunu kodifiye edilmiş, idari faaliyet belirgin bir sınıflandırmaya tabi tutularak her bir faaliyet türü için kural ve ilkeler ortaya konmuştur. Anglo-Sakson hukuk sistemine dahil olan ülkede idare hukuku uygulamada ve literatürde görece yavaş bir gelişim gösterse de, idari usul açısından erken, kapsamlı ve etkin bir düzenleme yürürlüğe konabilmiştir. Bilgi edinme hakkı, açık toplantılar ve idarenin yayımlaması gereken belgeler açısından idarenin sorumluluklarını geniş tutan ve istisnaları oldukça kısıtlı tutan kanun; kişi hak ve özgürlüklerinin idare karşısında korunması, etkili ve gerçek katılım hakkı, açıklık ilkesi gibi hak ve ilkelerin etkili şekilde gerçekleşmesini ve kamu yönetimi anlayışına yerleşmesini sağlayabilmiştir. Ülkemizde de 1990'lı ve 2000'li yıllarda genel idari usul kanunu yapılmasına dair ciddi çalışmalar yapılmıştır. Bu kapsamda hazırlanan genel idari usul kanunu tasarısı yasama organının önüne gelme fırsatı bulamasa da, uzun vadede ülkemizdeki idari usul çalışmaları açısından diğer ülkelerdeki idari usulün incelenmesi önem arz etmektedir. Bu doğrultuda çalışmada idari usulün tarihsel gelişimi, teorik meseleleri ve idari usul ilkelerinin ABD uygulamasında tezahürü incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: İdari Usul, İdare Hukuku, ABD Hukuku, Bilgi Edinme Hakkı, Yönetimde Açıklık, Dinlenilme Hakkı, Demokratik İdare, Kamu Yönetimi