SWAT hidrolojik modeli ile yer altı suyu beslenim alanlarının belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: FATMANUR ÇAKIR
Danışman: ALPER ELÇİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Fetrek Çayı Havzası (Torbalı-İzmir), FSB, İzmir ili büyükşehir sınırları içerisinde 776,5 km2'lik drenaj alanına sahiptir. Havza, çok yer altı suyu kullanımı ve kentsel ve endüstriyel atık su yüklerinden kaynaklanan kirlenme gibi çeşitli çevresel baskılara maruz kalmaktadır. Fetrek Çayı'nın geçici akış rejimi nedeniyle bölgedeki tüm endüstriyel proses suyu temini, evsel su temini ve tarımsal sulama büyük ölçüde akiferlere bağımlıdır. Bu durum yer altı suyu kaynakları üzerinde yoğun bir baskı oluşturmuş ve yer altı suyu kaynaklarının sürdürülebilir yönetimini zorunlu hale getirmiştir. Bu tez çalışması, yarı-dağıtılmış parametreli, fiziksel-tabanlı hidrolojik model olan Toprak ve Su Değerlendirme Aracı (SWAT) kullanılarak, FSB'deki yer altı suyu besleniminin, mekânsal ve zamansal dağılımlarını belirlemeyi amaçlamıştır. Model, 3 yıllık model ısınma dönemi de dahil olmak üzere 30 yıllık bir simülasyon dönemi (1992–2021) için kurulmuştur. Model üç akım gözlem istasyonunda kaydedilen verilerle (1995-2019) kalibre edilmiştir ve doğrulanmıştır. Kalibrasyon ve doğrulama işlemleri SWAT-CUP aracıyla kullanılan SUFI-2 algoritması ile yapılmıştır. Model sonuçları, yıllık ortalama yağışın (744,8 mm) %50,8'inin (378 mm) FSB'nin yüzeysel akiferini beslediğini ortaya koymuştur. Model performans istatistikleri Kling-Gupta verimlilik katsayısı (KGE), regresyon katsayısı (R2) ve tahmin sapması yüzdesi (PBIAS), geçmiş debilerin genel olarak tatmin edici bir uyum olduğunu göstermektedirler. Havzanın tamamı için beslenme/yağış oranı herhangi bir yıl boyunca %3 ile %52 arasında değişmektedir. Yer altı sularını besleyen yağış oranı en yüksek Ocak ayında, en düşük ise Temmuz ayında görülmektedir.