Mevlana'nın insan anlayışının Rönesans Dönemi insan anlayışı ile karşılaştırılması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ESRA ÇÖMLEKÇİ

Danışman: OSMAN BİLEN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada Mevlana'nın insana hakkındaki anlayışı ve bakış açısı incelenerek, 13.yüzyıl düşünce tarihi açısından; insanın varlığı ve değeri konusunda aynı yüzyıllarda bazı erken dönem Rönesans yazarlarının görüşleriyle mukayese edilecektir. Felsefe tarihinde Skolâstik dönemin sonunda ortaya çıkan Rönesans ile birlikte akıl ve özgür irade sahibi olarak insan farklı bir açıdan tasvir edilmeye başlanır. Rönesans dönemine insanın tabiata dönük merakı kendisini ve evreni sorgulaması hatta içe dönük mistik eğilimleri bakımından yüceltildiği dikkat çeker. Bu dönemde en azından Avrupa Skolâstik düşüncesinden farklı bir din ve Tanrı anlayışıyla kutsal değerleri bilgi temelinde doğru anlama eğilimleri ortaya çıktı. Doğrudan eserleri aracılığıyla etkilediği söylenemezse de Mevlana'nın insan felsefesinin dayandığı İslam düşünce geleneğinin Ortaçağ Avrupa'sına intikali ile eş zamanlı olarak erken Rönesans döneminde ortaya çıkan bu yeni anlayışların Mevlana'nın insana dair öğretileri ile benzer yönlerinin bulunup bulunmadığı bu tezin ana konusunu oluşturur. Çalışmamız da Mevlâna'nın ve Rönesans döneminin insana bakışını inceleyeceğiz. Birinci bölümde Mevlana'nın hayatı ve eserleri üzerinden Mevlana'nın insan anlayışı açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde ise; Rönesans'ın başlangıcındaki hümanist anlayışın temel öğeleri belirlemeye çalıştık. Son bölümde Mevlana'nın ve Rönesans döneminin insan anlayışları çeşitli yönlerden karşılaştırılmıştır. Anahtar kelimeler: Mevlâna, Rönesans, İnsan, Skolastik, Din.