Gaziantep Mevlevihanesi Vakıf Müzesinde bulunan Kur'an-ı Kerim yazmalarının tezyinat açısından incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Geleneksel Türk Sanatları Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA TEMİRCİK
Danışman: Gül Güney Zincir
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Gaziantep ili Güneydoğu Anadolu bölgesinin ilk yerleşim merkezlerinden olan Mezopotamya ve birçok bölgenin yol uğrağı olmuştur. Büyük medeniyetlere ev sahipliği yaparak tarihi, kültürel, mimari yapılar, sanat eserleri ve dinlerin bir arada toplandığı odak noktası olmuştur. Anadolu'nun en büyük Mevlevihanelerinden biri olan Gaziantep Mevlevihane'si Vakıflar Genel Müdürlüğünce eserlerin muhafaza edilerek özenle sergilendiği ve Mevlevilik kültürünü yaşatmayı amaçlayan müze konumundadır. Birçok Mevlevihaneler Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından günümüzde cami, külliye ve müze olarak kullanılmaktadır. Gaziantep Mevlevihane'si Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından restore edilerek 2006 da müze olarak halkın ziyaretine açılmıştır. Gaziantep Mevlevihane'si Vakıf Müzesinde Bulunan Kur'an-ı Kerim yazmaları hat ve tezhip tezyinatında dönemin üslup ve tekniği doğrultusunda özgün tasarımlar uygulanarak günümüze kadar gelmiştir. Bulundukları yüzyılın tarzını yansıtan adeta tarihi belge niteliğindedir. Yüksek lisans tez konusu "Gaziantep Mevlevihane'si Vakıf Müzesinde Bulunan Kur'an-ı Kerim Yazmalarının Tezyinat Açısından İncelenmesi" dir. Tez çalışması iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Anadolu'da Mevlevilik, Anadolu'daki bazı Mevlevihaneler, Anadolu'da hazırlanmış tezhipli Mesnevi nüshaları, Gaziantep Mevlevihane'si Vakıf Müzesinin tarihi, Gaziantep Mevlevihane'si Vakıf Müzesinde Bulunan Koleksiyonlar yer almaktadır. İkinci bölümde Gaziantep Mevlevihane'sindeki yazma eserlerin cilt, serlevha, surebaşı, cüz gülü, hatime sayfası, durak desenleri incelenerek çizim analizleri yapılmıştır. Tez çalışmasında yer alan Mushafların kompozisyon, tezyinat, üslup ve dönemlerine göre çizimleri yapılarak incelenmiştir. Müzedeki 3 adet Mushaf'ın ve 21 tane Cüz defterinin dönemin özellikleri göz önünde bulundurularak incelenmiştir. Yazma eserlerin bazılarının tarihi, hattatı, müzehhebi hakkında bir veriye rastlanılmamıştır. Yazma eserler XIX. yy da cilt, serlevha, surebaşı tezhip uygulamalarıyla o dönem özellikleri incelerek günümüze ışık tutulmuştur. Müzede bulunan koleksiyonların her biri bulundukları çağın teknik, üslup, renk ve kompozisyon özelliklerini yansıtmaktadır.