Alevi örgütlenmelerinin çok boyutlu niteliğinin müzik ve semah pratiklerine yansıması: Ankara örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Müzik Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: PINAR ZEREN
Danışman: AYHAN EROL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, Ankara'da bulunan Alevi örgütlülükleri; Pir Sultan Abdal Kültür Derneği, Hacı Bektaş Veli Anadolu Kültür Vakfı ve Cem Vakfı'nın Alevilik algıları, örgütlenme biçimleri ve bu örgütlenme biçiminin cem ritüeli içinde müzik ve semah pratiklerine yansıması bağlamında ele alınmıştır. Bu çalışma; masabaşı çalışması, alan araştırması, gözlem ve görüşmelere dayanarak hazırlanmıştır ve üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; Alevi inanç ve kültürü, ikinci bölümde; Alevi uyanışı ve Alevi örgütlenmeleri, üçüncü bölümde ise; Alevilerin üç örgütlenme tipi ve örgütlenme niteliklerinin müzik ve semah pratiklerine yansıması incelenmiştir. Alevilik, sinkretik ve heterodoks yapısıyla, özgün inanç ve ibadet pratikleri olan bir kültürdür. Aleviler farklı etnik kökene mensup olabilirler ve çok uzun yıllar kırsalda kapalı toplumlar olarak yaşamışlardır. Yüzyıllarca merkezi otoriteden uzak, kapalı toplumlar olarak yaşayan Aleviler, toplumsal ve sosyal düzeni dedelik, musahiplik, dar ve düşkünlük gibi toplumsal kurumlar aracılığıyla sağlamışlardır. Toplumsal olayların konuşulduğu, ibadetin gerçekleştiği ortam, cem adını verdikleri toplantılar olarak karşımıza çıkmaktadır. 1950'li yıllara gelindiğinde, sanayileşmeyle birlikte şehirde artan iş olanakları, kırsal ve şehir arasında ulaşım sağlanması, teknolojik gelişmeler, kırsaldan kente göç hareketlerini arttırmıştır. Bu süreçte, kentleşmeye başlayan Aleviler, yeni bir toplumsal düzenle karşılaşmış, günlük yaşam ve ibadet pratiklerini yeniden yorumlamak durumunda kalmışlardır. Kentleşmeyle birlikte merkezi görünürlükleri artan Aleviler, Alevi-Sünni kutuplaşmasının bir sonucu olarak, kent ortamında çeşitli baskılar ve sonucu ölümlerle biten şiddet olaylarıyla yüz yüze gelmişlerdir. Hem yeni bir toplumsal düzene uyum sağlamaya çalışmaları hem karşılaştıkları şiddet olayları hem de Alevi inancının tanınması ve hakların kazanılması gibi olgular, Alevi kolektivitesi için örgütlenmeyi kaçınılmaz kılmıştır. Kent ortamında Alevi geleneğinin taşıyıcısı konumunda olan örgütlenmeler, farklı Alevilik perspektifleriyle birbirlerinden ayrılmaktadırlar. Bu çalışmada, farklı Alevilik perspektifine sahip dernek ve vakıfların, örgütsel niteliklerinin müzik ve semah pratiklerine yansıması incelenecektir.