Demans Tanısı Olan Kişilere Bakım Verenlerin Psikolojik Belirti ve Travma Sonrası Gelişim Düzeyleri ve İlişkili Değişkenlerin Kaynakların Korunması Kuramı Kapsamında İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SİMGE ARIKAN
Danışman: Gülay Dirik
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Demans bilişsel işlevlerde bozulmaya yol açmakta ve demansın evresi ilerledikçe bireyler bir bakım verene bağımlı hale gelmektedirler. Bu nedenle demans tanısı almak hem tanı alan kişiyi hem de bakım veren kişiyi etkilemektedir. Travmatik bir deneyim olarak bakım vermek, bireylerde psikolojik sıkıntılar yaratabildiği gibi travma sonrası gelişim (TSG) gibi olumlu değişimler de ortaya çıkabilmektedir. Bu çalışmanın amacı demans tanısı olan kişilere bakım verenlerin psikolojik belirti ve TSG düzeylerinin ve ilişkili değişkenlerin Kaynakların Korunması Kuramı çerçevesinde incelenmesidir. Bu doğrultuda algılanan sosyal destek, iyimserlik, genel anlamdaki bozulmalar ve kaynak kaybının psikolojik belirtiler ve TSG üzerindeki etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma 18-82 yaş aralığında (Ort.= 50.5), 110 kadın 38 erkek toplamda 148 bakım veren ile yürütülmüştür. Araştırmada katılımcılara Sosyodemografik Bilgi Formu, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Yaşam Yönelimi Testi, Kaynak Kaybı Ölçeği, Genel Anlamdaki Bozulmalar Ölçeği, Kısa Semptom Envanteri ve Travma Sonrası Gelişim Ölçeği uygulanmıştır. Araştırmanın değişkenleri arasındaki ilişkiler korelasyon ve regresyon analizleri ile test edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre demans tanısı alan kişilere bakım verenlerin psikolojik belirti düzeylerinin düşük, TSG düzeylerinin ise orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Algılanan sosyal destek, iyimserlik, kaynak kaybı ve genel anlamdaki bozulmalar değişkenleri ile psikolojik belirtiler arasında anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiş; kaynak kaybının ve eğitim düzeyinin tüm psikolojik belirtileri yordadığı bulunmuştur. Genel anlamdaki bozulmaların (inançlardaki bozulmalar alt boyutu) somatizasyon ve hostilite hariç tüm psikolojik belirtileri yordadığı tespit edilmiştir. Kısaca, demans tanısı olan kişilere bakım verenlerde eğitim düzeyi düştükçe, inançlardaki bozulmalar ve kaynak kaybı arttıkça psikolojik belirtiler artmaktadır. Çocuk sahibi olmak ise TSG'yi yordayan tek değişken olarak belirlenmiştir. Başka bir ifadeyle, çocuk sahibi olmayan kişilerin toplam TSG ile kendilik algısındaki değişim ve yaşam felsefesindeki değişim alt boyutlarında artış olduğu bulunmuştur. Çalışmada elde edilen bulgular alanyazın ışığı altında tartışılıp, araştırmanın güçlü ve zayıf yönlerine yer verilmiştir.