Tuna deltası kanal-levee sistemi ve gaz hidrat yapılarının sismik verilerle araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ORHAN ATGIN
Danışman: Günay Çifci
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tuna Kanalı'nın kıtasal yamaçta plio-kuvaterner dönem boyunca oluşturduğu kanal-levee sistemlerini ve alanın gaz hidrat potansiyelini araştırmak amacı ile 2012 yılında çok ışınlı batimetri ve yaklaşık 2300 km yüksek çözünürlüklü 2 boyutlu sismik yansıma verileri toplanmıştır. Sismik verilerde gaz hidrat birikimlerinin tabanını ifade eden "Tabana Benzeyen Yansıtıcılar (Bottom Simulating Reflector, BSR)" gözlenmiştir. 5 ayrı BSR seviyesi olarak gözlenen çoklu BSR'ların oluşmasının sebebinin farklı gaz bileşimleri olmadığı kanısına varılmıştır. Çoklu BSR'ların olası oluşum sebebi, çalışma alanındaki sedimantasyon hızının gaz hidratın çözünme hızından yüksek olmasıdır. Gaz hidrat duraylılık zonu içindeki MTD (mass transport deposits) yapılarının aşırı konsolide olması, içlerinde BSR gözlenmediğini ve dolayısıyla gaz hidrat içermediklerini göstermektedir. Ayrıca bir MTD üzerinde yapılan ısı akısı ölçümlerinden elde edilen jeotermal gradyanın diğer alanlardan daha yüksek çıkması, MTD'lerin ısı iletim katsayısının yüksek olduğunu göstermektedir. Çalışma alanı stratigrafik ve morfolojik olarak incelendiğinde Tuna Kanalı'nın kapanarak yönünü değiştirmesi, kanal içerisindeki kayma yapılarının tetiklenmesi ile ilişkilendirilmiştir. Deniz tabanında gözlenen tüm kanalların sediman birimlerinin ve kanal duvarlarının yüksekliklerinin batıda daha fazla olması "coriolis etkisi" ile açıklanmıştır. Tuna Kanalı içerisinde bulunan yüksek genlikli yansımalar (HAR) ve kanal sisteminin tabanında bulunan yüksek genlikli paketler (HARP) kum tabakaları olarak yorumlanmıştır. Ayrıca çalışma alanında bulunan kütle kaymalarının tetiklenmesi, alandaki tektonik faaliyetler ve gaz hidrat çözünmesi ile açıklanmıştır.