Akciğere yönelik stereotaktik beden radyoterapisi (SBRT) için bilgi tabanlı planlama kapsamında klinik bir modelin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Medikal Fizik Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEYDA KINAY
Danışman: AYŞE NUR DEMİRAL, KADİR AKGÜNGÖR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kliniğimizde akciğere VMAT-SBRT uygulanan hastaların TPS verilerinden geriye dönük olarak yararlanılarak klinik bir bilgi tabanlı planlama (KBP) modelinin plan kalitesi (PTV'nin kapsanması ve OAR doz kısıtlamaları) açısından klinik uygulanabilirliğinin ve güvenilirliğinin değerlendirilmesi amaçlandı. Akciğere 5/8 fraksiyonda, 50/60 Gy toplam doz verilerek VMAT-SBRT uygulanan ≤5cm lezyonu olan hastalara ait 40 adet yüksek kalitede plan eğitim seti olarak kullanılarak bir RapidPlanTM (RP) modeli oluşturuldu. Validasyon için bu eğitim modeline konulmamış 20 yeni lezyon için RP eğitim modelinde optimizasyon sonucu elde edilen planlar, deneyimli bir planlayıcı tarafından aynı lezyonlar için klinik manuel planlama (MP) ile oluşturulan planlarla PTV ve OAR DVH parametreleri yönünden karşılaştırıldı. İstatistiksel analizler "SPSS v.24" programı ile yapıldı. İkili karşılaştırmalar için Wilcoxon Signed-Rank testi kullanıldı. Bu araştırma, hedef volümler ve OAR'ların ICRU 91 düzey 2 raporlama ölçütlerinin tümünü içerecek şekilde RP ve MP'nin karşılaştırıldığı ilk çalışma olarak görünmektedir. Validasyonda RP planlarının %100'ünün PTV ve OAR'ların DVH parametreleri açısından klinik olarak kabul edilebilir olduğu saptandı. RP planları, MP'ye kıyasla PTV ve IGTV'nin D%50 ve Dortalama parametreleri ve PTV D0,03cc yönünden anlamlı düzeyde daha yüksek dozlar sağladı. Öte yandan MP planları ise RP'den anlamlı düzeyde daha yüksek PTV D%99 ve Paddick CI değerlerine sahipti. R%100, Paddick GI, R%50, D2cm açısından RP ve MP planları arasında herhangi bir fark izlenmedi. OAR'lar yönünden RP planları aorta ve ana bronş Dortalama'yı istatistiksel anlamlı düzeyde daha fazla düşürürken, yalnızca kosta D0,03cc'de MP planlarında RP'ye kıyasla belirgin doz düşüşü söz konusu idi. MU ve modülasyon faktörü MP planlarında RP'ye göre anlamlı düzeyde daha yüksekti. Ayrıca radyoterapi planlama süresinin RP ile yaklaşık 30 dk'ya indirilebildiği görüldü. Kliniğimizde akciğere VMAT-SBRT için geliştirilen RP KBP modeli, planlayıcı-içi ve planlayıcılar-arası plan kalitesi değişkenliğine maruz kalmaksızın yüksek kalitede planlar elde edilerek akciğer SBRT'sinde uygulanabilecektir. RP sayesinde planlama sürelerinin azalmasıyla, klinik işleyiş daha verimli hale getirilebilir. KBP tabanlı RP planlama, modern RT kliniklerinde sürdürülebilir kalite artışı sağlayan stratejik bir yaklaşım olarak da öne çıkmaktadır. Anahtar Kelimeler: Akciğer neoplazmları, stereotaktik beden radyoterapisi bilgiye dayalı planlama, makine-öğrenmesi, plan kalitesi. Tezin sayfa adedi: Danışman: Prof. Dr. Ayşe Nur DEMİRAL