II. Meşrutiyet'in Güneydoğu Anadolu'daki yansımaları (1908-1914)


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MESUT ATAŞ

Danışman: BİLGİN ÇELİK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

"II. Meşrutiyet'in ilanının Güneydoğu Anadolu'daki Yansımaları" adlı bu çalışmamızda, araştırmacıların üzerine yoğunlaştığı II. Meşrutiyet Dönemi ve hakkında yeterince inceleme yapılmamış Meşrutiyet-Doğu/Güneydoğu Anadolu ilişkisi ele alınmıştır. Beş bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümünde, Meşrutiyet öncesi Güneydoğu Anadolu bölgesi -Kürtler ve Ermeniler özelinde- ekonomik, toplumsal ve siyasi boyutlarıyla değerlendirilip, Meşrutiyet'in ilanına giden süreçte bölgenin durumu hakkında bir algı oluşturulmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde, II. Meşrutiyet'in ilanı ile gelişen yeni algının mevcut algı ile mücadelesi ve bölge halklarının bu iki algı arasındaki tercihlerine paralel olarak kendi aralarında ve İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne yönelik gösterdikleri refleksler ele alınmıştır. Ayrıca Osmanlı tarihinde önemli bir yeri olan 1908 Seçimleri Diyarbakır Vilayeti ve sancakları merkez alınarak incelenmiştir. Üçüncü bölümde, yine Meşrutiyet'in ilanıyla siyasi tarihimize giren siyasal parti ve dernekleşme faaliyetlerinin Güneydoğu Anadolu'ya uzantısına değinilmiştir. Burada hem "İttihat ve Terakki Cemiyeti" ve "Hürriyet ve İtilaf Fırkası" gibi siyasal yaşamda daha çok söz sahibi olan merkez partilere hem de bölge halklarının kurduğu, hakkında çok fazla bilgiye sahip olmadığımız cemiyetlere yer verilmiştir. Dördüncü bölümde, 1908 sonrası kurulan cemiyetlerin Güneydoğu Anadolu bölgesindeki basın hareketlerinden bahsedilmiştir. Son bölümde ise bölgenin sorunlarının neler olduğu tespit edilmiş, bu sorunları dile getiren grupların bölgeye yönelik taleplerine yer verilmiş ve hükümetin bölgeye bakış açısına açıklık getirilmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Doğu/Güneydoğu Anadolu, Ermeniler, İttihat ve Terakki, Meşrutiyet'in İlanı, Kürtler, Sorunlar ve Islahatla