Türkiye'nin dış ticaretinin talep yönlü analizi: Linder hipotezi'nin testi (1996-2014)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GAMZE SAĞLAM
Danışman: AYŞE DİLEK SEYMEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Linder'in "Tercihlerde Benzerlik Hipotezi", ülkelerin gelir düzeyleri ile ticaret yoğunlukları arasında bir ilişki olduğunu, dolayısıyla benzer gelir düzeyine sahip ülkelerin, tüketim tercihlerinin yakınlığına bağlı olarak ticarette de yoğunlaşacaklarını ileri sürmektedir. Bu çerçevede, bu çalışmada, Türkiye'nin dış ticareti Linder Hipotezi yoluyla talep yönlü analiz edilmeye çalışılmıştır. Araştırmanın ana veri setini 1996-2014 yıllarını kapsayan ve TÜİK'ten alınan STIC ve ISIC verileri ile 1998-2012 yıllarını kapsayan ve Dünya Bankası'ndan alınan dış ticaret verileri oluşturmaktadır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde, dış ticaretin talep yönlü analizi geleneksel teorilerden yeni dış ticaret modellerine kadar teorik açıdan ele alınmıştır. İkinci bölümde, Türkiye'nin dış ticareti 1996-2014 dönemi için incelenmiştir. Ayrıca, hangi ülkelerin Türkiye ile yoğun ticaret yaptığını görebilmek amacıyla, yoğunlaşma oranı, bilateral ticaret endeksi ve sektörel bilateral ticaret endeksi hesaplanmıştır. Üçüncü bölümde, Türkiye'nin dış ticaretinde 1998-2012 dönemi için Linder'in hipotezi test edilmiştir. Bu test için panel çekim modeli kullanılmıştır. Çalışma'da Türkiye'nin 1998-2012 yılları arasında OECD ülkeleri ve "orta gelir grubu ülkeler" den oluşan 42 ülke ile imalat sanayii ticareti incelenmiştir. Yoğunlaşma endeksleri dikkate alınarak yapılan ilk analizde, Türkiye'nin benzer gelir gurubunda yer alan ülkelerle ticaretinin yoğun olmasına rağmen bu grup ülkeler içinde özellikle Uzak Doğu ve Latin Amerika ülkeleri ile ticarette coğrafi uzaklığın yoğunlaşmayı azaltan bir faktör olduğu ortaya çıkmaktadır. İthalat ve İhracat için ayrı ayrı yapılan ekonometrik analizde, ithalat modelinde analize dâhil tüm ülkeler için Linder Hipotezini destekleyen bulgulara ulaşılmış, ihracat modelinde ise sadece orta gelir grubu ülkelerle olan ticarette gelir düzeyindeki yakınsamanın ihracat yoğunlaşmasını arttırdığı gözlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Linder Hipotezi, Ticaret Yoğunluğu, Dış Ticaret Endeksleri, Panel Çekim Model