Tarihsel çevrede terk edilmenin kentsel morfoloji ve erişilebilirlik endeksleri ile açıklanması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EMİNE DUYGU KAHRAMAN

Danışman: Kemal Mert Çubukçu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tarihi çevrelerin korunması, mekânsal bilgiyi gelecek nesillere aktarma araçlarından biridir. Tarihi dokuda konutların sahipleri tarafından kullanılarak yaşatılması ise, en önemli kentsel koruma politikalarından biridir. Ancak ülkemizde, modernleşme süreçleri ile cazip hale gelen apartmanların kullanıcı sayısı artmakta, kentsel sit alanlarında yer alan konutlar koruma amaçlı imar planları yapılsa da terk edilmektedir. Bu çalışmanın amacı, kentsel sit alanında yer alan konutların terk edilmesini tahmin eden model oluşturmaktır. Çalışma alanı olarak zengin tarihi yapı stoku ve korunmakta olan kentsel dokusuyla İzmir kentinin Bayındır ilçesi belirlenmiştir. Çalışmada verilerin toplanmasının ardından (anket çalışması, saha çalışmasında mekânsal verilerin elde edilmesi, kurumsal verilerin temini ve CBS'de erişilebilirlik analizleri ile erişilebilirlik endekleri) lojistik regresyon analizi yöntemi uygulanılarak yapıların terk edilme olasılıklarının veren tahmin modelleri elde edilmiştir. Harcanan enerji miktarı ölçütüne göre erişilebilirlik endekleri ile oluşturulan en iyi tahmin modeli konutların terk edilmesini %91 oranında doğru tahmin etmiştir. Tezde oluşturulan model, tarihi çevrede konutların terk edilme riskini hesaplar. Konutların terk edilme riski modeli, kentsel sit alanlarındaki geleneksel kent dokusunun sürdürülebilirliğini sağlaması açısından önemlidir.