Kimya öğretmen adaylarının mesleki yeterlilik düzeylerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NALAN AKKUZU
Danışman: NALAN AKKUZU GÜVEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın ana amacı, kimya öğretmen adaylarının mesleki yeterlilik düzeylerini belirlemek, mesleki yeterlilikleri çerçevesinde alan bilgisi, pedagojik alan bilgisi, pedagoji bilgisi, öğretime yönelik öz yeterlik inancı, öğretmenlik mesleğine yönelik tutum ve öğretmenlik deneyimi süresi arasındaki ilişkileri gösteren bir yapısal eşitlik modelini doğrulamaktır. Araştırmanın ilk aşaması öğretmen adaylarının mesleki yeterlilik düzeylerinin belirlenmesidir. İkinci aşaması ise öğretmen adaylarında bulunması gereken yeterlilikler ve yeterliliklerini etkileyen başlıca faktörler göz önüne alınarak bir model geliştirilmiş ve bu modelin doğrulanması yoluna gidilmiştir.Araştırmada nicel ve nitel araştırma tekniklerinin yer aldığı karma araştırma modeli kullanılmıştır. Bu araştırmada önce ilişkisel tarama yöntemi kullanılarak nicel, sonra nitel araştırma türü olan özel durum çalışması uygulanmış ve sonuçlar araştırmanın sonunda bir araya getirilmiştir. Araştırmanın nicel kısmında öğretmen adaylarının alan bilgisi yeterlilik, pedagojik alan bilgisi yeterlilik, mesleğe yönelik tutum ve kimya öğretimine yönelik öz yeterlik inanç düzeyleri araştırmacı tarafından hazırlanan ölçeklerle belirlenmiştir. Ayrıca kimya öğretmen adaylarının eğitim derslerinden aldıkları not ortalamalarına bakılarak pedagoji bilgileri belirlenmiştir. Tüm bu yeterlilik ve yeterlilikleri etkileyen faktörler doğrultusunda araştırmacı tarafından öne sürülen modelin doğrulanması amaçlanmıştır. Araştırmanın nitel kısmında ise kimya öğretmen adaylarının mesleki yeterlilik düzeylerinin belirlenmesi, mesleki yeterlilikler ve etkileyen faktörler arasındaki ilişkiyi veren modeli destekleyebilmek amacıyla bir özel durum çalışması uygulanmıştır.Araştırmanın katılımcılarını dört farklı üniversitede Kimya Öğretmenliği Programında okuyan 202 öğretmen adayı oluştururken nitel verileri elde etmek için Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Kimya Öğretmenliği Programının son sınıfında okuyan gönüllü altı öğretmen adayı oluşturmaktadır.Araştırmanın verileri genel kimya alan bilgisi testi, öz yeterlik inancı ölçeği, öğretmenlik mesleği tutum ölçeği, kişisel bilgi formu, pedagojik alan bilgisi ölçeği, yarı-yapılandırılmış görüşmeler, gözlem ve yansıtıcı günlükler ile elde edilmiştir. Nicel verilerde öğretmen adaylarının mesleki yeterliliği belirlemek için SPSS analizi kullanılırken yapısal eşitlik modelini doğrulamak için LISREL 8.71 istatistiksel programı kullanılmıştır. Nitel verilerde ise betimsel istatistik ve doküman incelemesi kapsamında basit içerik analizi kullanılmıştır.Nicel analiz sonrasında elde edilen bulgulara göre, kimya öğretmen adaylarının alan bilgileri düşük, pedagojik alan bilgileri ise genellikle yeterli çıkmış olsa da nitel veriler bu bilgilerin zaman içerisinde deneyimle kazanıldığını ve yeterli düzeye erişildiğini göstermektedir. Ayrıca mesleki yeterlilik ve yeterliliği etkileyen faktörler arasındaki ilişkiyi veren modelde ilişkilerin uyum iyiliği kriterleri göz önünde bulundurularak veri ile tutarlı olduğu ortaya çıkmış, pedagojik bilgi değişkeni dışında tüm model doğrulanmıştır. Benzer şekilde nitel çalışmada da bazı öğretmen adayları eğitim derslerinden almış oldukları pedagoji bilgisinin etkili ve yeterli olmadığını, pratiğe dönüştürülmedikçe bu bilginin kalıcı olmadığını vurgulamış ve bu durum da pedagoji bilgisinin modelde uyum sağlamamasını ve yer almamasını desteklemiştir.