Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YAREN DAĞ MEDİN
Danışman: Hatice Şimşek Keskin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı üçüncü basamak bir sağlık kurumunun genel diyet polikliniğine başvuran 65 yaş ve üzeri diyabetik bireylerde kırılganlık varlığını ve etkileyen etmenleri belirlemektedir. Kesitsel tipteki çalışmanın evrenini İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesinin genel diyet polikliniğine başvuran diabetes mellitus (DM) tanılı 65 yaş ve üzeri yaşlı yetişkinler oluşturmaktadır. Ulaşılması gereken en az örnek büyüklüğü 350 olarak hesaplanmış, 01.03.2024-20.01.2025 tarihleri arasında genel diyet polikliğine başvuran kişilerden bu sayıya ulaşana kadar yüz yüze görüşme yöntemi ile veri toplanmıştır. Çalışmanın bağımlı değişkeni kırılganlık varlığıdır ve Edmonton Kırılganlık Ölçeği ile belirlenmiştir. Çalışmanın bağımsız değişkenleri; yaş, cinsiyet, medeni durum, yaşam şekli, öğrenim durumu, gelir-gider algısı, DM tipi, tedavi tipi (oral antidiyabetik ya da insülin), kaç yıldır DM hastalığına sahip olduğu, DM dışı kronik hastalık sayısı ve neler olduğu, sürekli olarak kullanılan ilaç sayısı, obezite varlığı, tedaviye uyum durumu, malnutrisyon varlığı, egzersiz yapma durumu, yaşlılık algısı, son 1 yılda düşme durumu, son 1 yılda hastaneye yatma durumu, hastaneye yatış nedeni, yaşıtlarına göre sağlık algısıdır. Veri Ki kare Analizi ve Çoklu Lojistik Regresyon Analizi ile çözümlenmiştir. Katılımcıların ortalama yaşı 72.1±5.2 (66.9-77.3), %63.7'si kadındır. Diyabetik yaşlıların %13.7'si kırılgan, %22.6'sı görünüşte kırılgandır. Katılımcıların %26.0'ının son bir yılda düştüğü, %36.0'ının malnutrisyon riskinin, %3.4'ünün malnutrisyonlu olduğu, %54.0'ının obez olduğu, %35.8'inin son bir yılda hastaneye yatışının olduğu, %94.9'unun DM dışı kronik hastalığının olduğu belirlenmiştir. Çoklu Lojistik Regresyon Analizi sonuçlarına göre kırılganlık riski; ortaokul ve üzeri eğitim almış bireylere göre diploması olmayanlarda 3.8 kat (%95GA: 1.478-9.725, p=0.006), ilkokul mezunu olanlarda 2.4 kat (%95GA: 1.214-4.813, p=0.012) anlamlı olarak fazladır. Kırılganlık riski yaşıtlarına göre sağlık algısı daha iyi olanlara göre aynı ya da daha kötü olanlarda 7.5 kat (%95GA: 4.007-14.103, p<0.001); normal nutrisyonel durumu olanlara göre malnutrisyon riski ya da malnutrisyonu olanlarda 2.4 kat (%95GA: 1.351-4.191, p=0.003), son bir yılda hastaneye yatışı olmayanlara göre olanlarda 5.2 kat (%95GA: 2.874-9.246, p<0.001) anlamlı olarak fazladır. Sonuç olarak çalışmada her üç diyabetik yaşlının birinde kırılganlık olduğu ve düşük öğrenim düzeyinin, kötü sağlık algısının, malnutrisyon varlığının, hastaneye yatış öyküsünün olmasının kırılganlık açısından risk oluşturduğu saptanmıştır. Kronik hastalığı bulananlarda ve yaşlılarda bütüncül bir yaklaşımla fiziksel, psikolojik ve sosyal boyutları içerecek şekilde kırılganlığının belirlenmesi önemlidir.