Ortaokul öğrencilerinin öğrenmeye yönelik sorumluluk düzeyi ve okul yaşam kalitesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CANAN ÇOBAN
Danışman: Ahmet Murat Ellez
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Öğrenenlerin yaşamları boyunca okul içinde ve okul dışında oldukça fazla sorumlulukları vardır. Sorumluluk, doğuştan getirilemeyen ancak belirli ortamlarda yaşayarak öğrenilebilen sonradan kazanılan ve geliştirilebilen bir duygudur. Bu duygunun öğrenildiği ilk ortamlardan biri de okullardır. Okullar aynı zamanda öğrenenlerin bir bütün halinde gelişiminden sorumlu, onların gerçek yaşama hazır olmasını sağlayan eğitim kurumlarıdır. Ülkemizdeki zorunlu eğitim süresi göz önüne alındığında öğrencilerin okuldaki bu zamanlarını olumlu duygu, düşünce ve davranışlar ile geçirmeleri hem okul yaşam kalitelerinde hem de öğrencinin öğrenmeye yönelik sorumluluk almasında etkili olacaktır. Araştırmada ortaokul öğrencilerinin öğrenmeye yönelik sorumlulukları ile okul yaşam kaliteleri arasındaki ilişki ele alınmıştır. Çalışmada, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli tercih edilmiştir. Araştırmanın çalışma evrenini, İzmir ili Gaziemir ilçesindeki ortaokullarda 2022-2023 eğitim-öğretim yılında öğrenim görmekte olan 5., 6., 7. ve 8. sınıf öğrencileri (N= 6323) oluşturmaktadır. Örneklemi, evren içerisinde yer alan 14 ortaokulun her birinden tabakalı örnekleme yoluyla seçilen en az birer 5., 6., 7., ve 8. sınıf olmak üzere toplam 56 şube (n=1400) oluşturmuştur. Araştırma amacına yönelik veriler araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu, Öğrenmeye Yönelik Sorumluluk Ölçeği (Yakar ve Saracaloğlu, 2017) ve Okul Yaşam Kalitesi Ölçeği (Sarı, 2012) kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen verilere ait betimsel istatistikler hesaplanmış ve güvenirlik analizi (cronbach alpha) yapılmıştır. Verilerin normal dağılıp dağılmadığını belirlemek için Kolmogorov-Smirnov testi sonrasında yapılan basıklık ve çarpıklık analizi değerlerine göre normal dağıldığı belirlenen verilerin çözümlenmesinde ortalama, standart sapma, bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi, pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı, bonferroni testi ve tamhane testlerinden yararlanılmıştır. Sonuç olarak öğrencilerin öğrenmeye yönelik sorumluluk düzeylerinin yüksek düzeyde olduğu; cinsiyete göre kız öğrencilerin öğrenmeye yönelik sorumluluk düzeylerinin erkek öğrencilerden daha fazla ve bu farkın anlamlı olduğu, sınıf düzeyine göre en yüksek öğrenmeye yönelik sorumluluk puanına sahip olanların beşinci sınıflar olduğu ve diğer sınıflar ile aralarındaki farkların anlamlı olduğu, başarı durumuna göre en yüksek öğrenmeye yönelik sorumluluk puanına sahip olanların 85 puan ve üstü puanlara sahip olan öğrenciler olduğu ve diğer gruplar ile aralarındaki farkların anlamlı olduğu, anne ve baba eğitim durumuna göre en yüksek öğrenmeye yönelik sorumluluk puanına sahip olanların ebeveynlerinin üniversite mezunu olduğu; okulların sosyoekonomik düzeyine göre en yüksek öğrenmeye yönelik sorumluluk puanına sahip olanların orta düzeydeki okullar olduğu ve diğer düzeylerle aralarındaki farkların anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Okul yaşam kalitelerinin ölçek genel puanına göre orta düzeyde olduğu ve yapılan analizler sonucunda cinsiyete göre okula yönelik duygular, okul yönetimi, öğretmenler ve öğrenciler boyutlarında farkın anlamlı olduğu; sınıf düzeyine göre beşinci sınıflar ile diğer sınıflar arasındaki farkların anlamlı olduğu; başarı durumuna göre okul yönetimi boyutu hariç diğer tüm boyutlarda ve okul yaşam kalitesi ölçeği genel puanına göre farkın anlamlı olduğu; anne eğitim durumuna göre okul yönetimi boyutunda farkın anlamlı olduğu; baba eğitim durumuna göre okula yönelik duygular, okul yönetimi, öğretmenler, öğrenciler boyutlarında ve okul yaşam kalitesi ölçeği genel puanına göre farkın anlamlı olduğu ve okulların sosyoekonomik düzeyine göre statü boyutu hariç tüm boyutlarda ve okul yaşam kalitesi ölçeği genel puanına göre farkın anlamlı olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Öğrenmeye Yönelik Sorumluluk, Okul Yaşam Kalitesi, Ortaokul.