Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: VELİYE YİĞİTALP
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Hatice Şimşek Keskin
Eş Danışman: Pınar Soysal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, geriatri polikliniğine başvuran yaşlılarda uyku bozuklukları (insomnia ve gündüz aşırı uykululuğu) ve düşmeler arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Kesitsel tipteki araştırma, Bezmialem Vakıf Üniversitesi Hastanesi geriatri polikliniğine 23 Kasım 2018–15 Aralık 2022 tarihlerinde başvuran 65 yaş ve üstü 1342 kişiyi kapsamaktadır. Veri geriatrik değerlendirme sonucundaki kayıtlardan elde edilmiştir. Bağımlı değişken son bir yıldaki düşme varlığıdır. Bağımsız değişken uyku bozukluğu olup imsomnia ve gündüz aşırı uykululuğuna göre belirlenmiştir. Yaşlılardaki insomniayı belirlemek için Uykusuzluk Şiddeti Anketi (Insomnia Severity Index=ISI), gündüz aşırı uykululuğu için Epworth Uykululuk Ölçeği (Epworth Sleepiness Scale=ESS) kullanılmıştır. Diğer değişkenler; Hastaların yaşı, cinsiyeti, medeni durumu, öğrenim yılı, kiminle yaşadığı, yaşıtlarına göre sağlık algısı, kronik hastalık varlığı, çoklu ilaç kullanımı, sigara içme durumu, beden kütle indeksi, düşme korkusu, depresif semptom varlığı, kırılganlık durumu, kas gücü ve malnütrisyon varlığı şeklindedir. Tanımlayıcı değişkenler yüzde dağılımı, ortalama±standart sapmalarıyla sunulmuş olup nedenselliği belirlemede ise Pearson Ki-kare, Eğimde Ki-kare ve Çoklu Lojistik Regresyon Analizi uygulanmıştır. Katılımcıların ortalama yaşı 78.8±6.9 (65-98) olup %66.9'u kadındır. Son bir sene içindeki düşme varlığı %43.7, ciddi insomnia görülme sıklığı %21.7 ve gündüz aşırı uykululuğu %21.5'tir. Yapılan tek değişkenli analizlerde düşme ile anlamlı ilişki belirlenen değişkenlerle oluşturulan Çoklu Lojistik Regresyon modeline göre; gündüz aşırı uykululuğu 1.57 kat (OR=1.57, p=0.009, %95GA=1.12-2.19) ve düşme korkusu açısından çok endişeli olmak 1.97 kat (OR=1.97, p<0.001, %95GA=1.48-2.61) düşme riskini artırmaktadır. İnsomnia ve diğer değişkenlerle düşme arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır. Yaşlılar için önemli geriatrik sendromlardan olan düşmeler ve uyku bozukluklarının sıklıkları yüksek bulunmuş ve uyku bozukluklarının düşmelerle ilişkili olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle birinci basamak sağlık kurumlarında yaşlı izlemleri sırasında ve hastane başvurularında yapılacak kapsamlı geriatrik değerlendirmeler bu sorunların saptanmasında önemlidir.