Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ENVER CAN ÖNCÜL
Danışman: ERSOY DOĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada trapez kasının innervasyonunda servikal sensitif sinirlerin (SSS), motor katılımlarının intraoperatif nöromonitörizasyon (İONM) uygulanarak incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya Dokuz Eylül Üniversitesi Kulak Burun ve Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı'nda Ağustos 2022-Ağustos 2023 tarihlerinde baş boyun kanseri sebebiyle boyun diseksiyonu uygulanan 17 hastaya yapılan 22 boyun diseksiyonu dahil edildi. SSS, İONM ile uyarılarak trapez kasından alınan amplitüdlere bakıldı. Ayrıca bu boyun diseksiyonlarının 15'ine uzman bir fizyoterapist tarafından operasyon öncesi ve sonrası dönemde boyun-omuz eklem hareket açıklıklarını, trapez kas kuvvetlerini, skapular enduransı, Modifiye Constant Murley Skorlarını (MCMS) ve Omuz Ağrı ve Özürlülük İndeksini (SPADI) içeren bir değerlendirme yapıldı. Çalışmamızda İONM ile 22 boyun diseksiyonunun 10'unda (%45.5) SSS uyarıldığında trapez kasında amplitüd elde edildi. Bunların altısı (%27.2) C2 kaynaklıyken, farklı dört hastada (%18.2) C3 kökü kaynaklıydı. C4 kökünden ise hiçbir vakada yanıt elde edilmedi. C2 kökünün uyarıldığı altı (%27.2) hastada trapez kası desendan ve transvers liflerinde, aynı hastalardan üçünde (%13.6) asendan liflerde amplitüd elde edildi. C3 kökü uyarıldığında farklı dört (%18.2) hastada trapez kası desendan ve transvers liflerinde ve bu hastalardan üçünde (%13.6) trapez kası asendan liflerinde yanıt elde edildi. Toplamda SSS'nin uyarıldığı 10 (%45.5) boyun diseksiyonunda trapez kası desendan ve transvers liflerinde, aynı hastalardan altısında (%27.2) trapez asendan liflerinde yanıt elde edildi. Toplamda hastaların 10'unda (%58.8) SSS motor innervasyonu mevcuttu. SSS motor katılımı olan ve olmayanlar arasında fizik tedavi skor ortalamaları grup içi operasyon öncesi dönem-operasyon sonrası üçüncü aydaki değişimler ve gruplar arasındaki değişimler açısından incelenmiştir. Katılım olanların operasyon sonrası üçüncü ay boyun ekstansiyon ve operasyon öncesi iSEN boyun ekstansiyon ortalaması katılım olmayanlara göre daha yüksektir. Katılım olanlarda grup içi değişimler incelendiğinde omuz internal rotasyon ve SPADI özürlülük alt skorunda operasyon sonrası artış gözlenirken; omuz abdüksiyon, eksternal rotasyon, fleksiyon, iSEN omuz fleksiyon ve boyun ekstansiyon, orta ve üst trapez kuvvetinde operasyon sonrası üçüncü ay ölçümlerinde azalma gözlenmiştir. Katılım olmayanlarda grup içi değişimler incelendiğinde ise iSEN omuz ekstansiyon operasyon sonrası üçüncü ay ölçümünde artış gözlenirken; omuz fleksiyon, abdüksiyon, eksternal rotasyon, fleksiyon, iSEN omuz fleksiyon ve boyun ekstansiyon, orta ve üst trapez kuvvetinde ve MCMS toplam skorlarında ikinci ölçümlerinde azalma gözlenmiştir. Gruplar arası değişimler incelendiğinde katılım olanlarda omuz internal rotasyon ve SPADI özürlülük alt skoru, katılım olmayanlara göre operasyon sonrası daha çok yükselmiştir (sırasıyla p değerleri 0.024, 0.033). Katılım olan grupta iSEN omuz abdüksiyonu korunup, boyun rotasyon değerleri operasyon sonrası hafif yükselirken, katılım olmayanlarda düşmüştür (sırasıyla p değerleri 0.043, 0.44). Katılım olan grupta iSEN boyun ekstansiyonu, katılım olmayan gruba göre operasyon sonrası daha çok düşmüştür (p: 0.10). Bu açıdan bakıldığında SSS'nin trapez kasının motor innervasyonuna katılması, trapez kası performansını değiştiriyor gibi gözükmektedir. Bu nedenle operasyonda SAS'nin ve SSS'nin korunması, omuz ve boyun ile ilgili komorbiditelerin azalmasını sağlayacaktır. Ayrıca operasyon sonrası rehabilitasyon programları, SSS'nin trapez kasına motor katılımı olup olmamasına göre modifiye edilebilir. Anahtar kelime: baş boyun kanseri, boyun diseksiyonu, intraoperatif monitörizasyon, motor aktivite, servikal pleksus