Osteoporozlu çocuklarda oral alendronat kullanımının etkinliği ve güvenilirliği
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2004
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EDİP UNAL
Danışman: ECE BÖBER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Osteoporoz saptanan çocuk ve adolesan hastalarda oral alendronat tedavisinin kemik mineral yoğunluğu (KMY) üzerine olan etkisini ve güvenilirliğini araştırmak. Hastalar ve snetod: Ağustos-2000 ile Ağustos-2003 tarihleri arasmda Pediatrik Endokrinoloji polikliniğinde osteoporoz tanısı alan toplam 22 hasta çalışmaya alındı. Hastaların tedavi öncesi değerlendirmelerinde vücut ağırlığı (VA), boy, boy standart deviasyon skoru (SDS), vücut kitle indeksi (VKİ) ve puberte evresi detaylı olarak kaydedildi Üç günlük diyet öyküsünden kalsiyum (Ca) alımları ile seram Ca, fosfor (P), alkalen fosfataz (ALP) ve 25(OH)D3 düzeyleri belirlendi. Kemik yaşı tayini için sol el-bilek grafisi, sklerotik band tayini için diz grafisi çekildi Hastaların kemik mineral yoğunluğu lomber vertebralardan dual-energy X-ray absorptiometry (DEXA) yöntemi ile elde edildi Hastaların Z-skorları kemik yaşına göre ve Ege bölgesi sağlıklı çocukların KMY değerleri referans alınarak hesaplandı ve Z-skoru 30 kg olan hastalara ise 10 mg oral alendronat tedavisi başlandı. Günlük Ca alımı önerilen miktarın altmda olan hastalara ek olarak günde 500 mg oral elementer Ca desteği önerildi. Hastalar üç ayda bir kontrole çağrıldı ve her kontrolde detaylı fizik inceleme ile birlikte serum Ca, P, ALP düzeyleri ile diz grafisi tekrarlandı. Tüm hastaların tedavi öncesi ile tedavi sonrası oksolojik, biyokimyasal ve dansitometrik parametreleri karşılaştırıldı. Ayrıca steroid tedavisi alan hastalar ite almayanlar hastaların oral alendronata olan yanıtları ayrı ayrı değerlendirilerek karşılaştırıldı, Bulgular: Çalışmaya yaşlan 4,3-19 (ortalama 13,3±3,9 ) yaş arasında değişen 10'u ( %45,5) kız, 12'si ( %54,5) erkek toplam 22 hasta alındı. Çalışmaya alman hastaların ll'inde (%50) kollajen doku hastalığı, 5'inde (%22,8) epilepsi, 3'ünde ( % 13,7) immobilizasyon, Tinde ( %4,5) osteogenezis imperfekta, Finde (%4,5) Fanconi 1aplastik anemi ve l'inde (% 4,5) akut lenfoblastik lösemi mevcut idi Yirmi iki hastamn 13'ü (% 59) steroid tedavisi almışlardı ve hesaplanan kümülatif steroid dozunun ortalama 10445,8±9240,9 mg (2000-30000) prednizolona eşdeğer olduğu saptandı. Toplam 6 hastaya (% 27,3) günde 5 mg, 16 hastaya (%62,7) 10 mg oral alendronat verilirken, üç hastaya ek olarak etementer Ca desteği önerildi Ortalama alendronat tedavi süresi 14±7,75 (6-36) ay olarak idi Hastaların tedavi sonrası Z-skorlan ile KMY değerleri bazal değerlere göre istatistiksel olarak anlamlı ölçüde yüksek bulundu (her ikisi için de p= 0,000). Hastaların ortalama yıllık KMY artışı % 32,74±52,57 (% 5,17- 255,42) olarak bulundu. Steroid tedavisi almayan hastaların Z-skorundaki artış ve yıllık KMY artışı steroid tedavisi alan hastalara göre istatistiksel olarak anlamlı ölçüde yüksek saptandı (sırasıyla p=0,020 ve p=0,006). Tedavi sonrası serum ALP düzeyleri tedavi öncesine göre anlamlı ölçüde düşük saptandı (p=0,007). Tedavi sonrasında 6 hastada (% 28,6) osteoporozun tamamen düzeldiği, 7 hastada (% 33,3) osteoporozun düzeldiği ancak osteopeninin devam ettiği, 6 hastada (% 28,6) z skorunda artış olmasına rağmen osteoporozun devam ettiği, 2 hastada (% 9,5) osteoporozun daha da kötüleştiği görüldü. Alendronat tedavisi öncesinde hiçbir hastanın diz grafisinde sklerotik band bulunmazken, tedavi alan hastaların 13 'ünde (% 59,1) sadece metafizer skleroz, l'ünde (% 4,5) metafizer sklerozla birlikte epifizer skleroz, 8'inde (% 36,4) herhangi bir değişiklik saptanmadı. Hastaların tedavi öncesi ile tedavi sonrası VKÎ'leri, boy SDS'teri, serum Ca ve P düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p>0,05). Çalışma boyunca hastalarda alendronat tedavisi ile ilgili hiçbir yan etkiye rastlanmadı. Sonuç: Osteoporoz saptanan çocuk ve adolesan hastalarda ÎV bifosfonatlara göre daha ucuz ve kolay uygulanabilen oral alendronat kullanımının hiçbir yan etkrye rastlanmaksızın kemik mineral yoğunluğunu artırtığı görülmüştür. Anahtar sözcükler: Çocukluk çağında osteoporoz, oral alendronat, kemik mineral yoğunluğu