Türkiye'de gümrük vergileri uyuşmazlıkları ve çözüm yolları

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Maliye Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AHMET İNNECİ

Danışman: ZEYNEP ARIKAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Gümrük vergileri bir eşyanın gümrük sınırlarından girişi, çıkışı ya da transit geçişi sırasında eşyanın değeri ya da miktarı üzerinden alınan mali yükümlülüklerdir. Gümrük vergilerinin gümrük yükümlülüğün doğumu, vergilerin tahakkuku, tahsili, zamanaşımı, hak arama yolları gibi konularda Vergi Usul Kanunu kapsamındaki vergilerden farklı özelliklere sahip olmaları sebebiyle gümrük vergilerine ilişkin usul ve esaslar, Gümrük Kanunu'nda düzenlenmiştir. Yükümlüler ile gümrük idaresi arasında başta Gümrük Kanunu olmak üzere gümrük mevzuatının şekli ve maddi yükümlülüklerine uyulmaması nedeniyle çeşitli uyuşmazlıklar ortaya çıkabilmektedir. Çalışma gümrük vergilerinin yükümlüleri ile gümrük idaresi arasında ortaya çıkan uyuşmazlık konularını ve bu uyuşmazlıkların çözüm yollarını ele almaktadır. Ancak konuya geçmeden önce gümrük vergilerinin teorik temelleri ele alınarak gümrük vergilerinin özellikleri, amaçları ve etkileri incelenmiş, böylece yükümlü ile gümrük idaresi arasındaki uyuşmazlık gerekçelerinin temeli ortaya konulmuştur. Ardından gümrük vergilerinde vergilendirmeyi etkileyen gümrük kıymeti, eşyanın menşei, gümrük rejimleri gibi konular ele alınmıştır. Yine vergilendirme unsurları ve temsil konuları ayrıntılı olarak incelenmiştir. Son bölümde gümrük kabahatleri ve cezaları incelenmiş, gümrük kaçakçılığı suçları ve cezaları çalışma kapsamına dâhil edilmemiştir. Çalışmanın temel konusu olan gümrük uyuşmazlıklarının nedenleri ve çözüm yolları çalışmanın son kısmında ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Buna ek olarak yapılan anket çalışması ile eşya sahibinin temsilcisi sıfatıyla gümrük işlemleri ile uğraşan gümrük müşavirlerinin konuya bakış açılara analiz edilmiştir. Bölümün sonunda, yapılan çalışma ve anket sonuçlarına göre çeşitli sonuç ve değerlendirmelere yer verilmiştir.