Tarihi kentlerde koruma kavramının mekan-dizim yöntemi üzerinden araştırılması-Bergama örneği.
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERHAT BAÇ
Danışman: ESTER ETİ AKYÜZ LEVİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez genel kentsel planlama kavramlarıyla (gabari, kat yüksekliği, emsal, vb.) planlanan kentlere uymayan Anadolu kentlerinin karmaşıklığını anlamak, mekansal sürdürülebilirliği sağlamak, koruma sürecinde alınan yapılandırma kararlarını tartışmak, bu tartışmaları faydalı bilgi ve analizlerle desteklemeğe yönelik çalışmalara odaklanmıştır.Dolayısıyla tezin kapsamı, doğal yolla oluşan mekanların bir araya geldiği organik dokuları ile kendi kendine örgütlenen Anadolu kentleri olarak tanımlanabilir. Burada sözü edilen kendi kendine örgütlenen kent kavramı, farklı etnik ve dini özellikler üzerinden, belirli bir yaptırım olmaksızın, ekonomik şartlar, alışkanlıklar ve yaşam kültürlerine bağlı olarak farklı dönemlerin izlerini taşıyarak, mekansal devamlılığın sağlandığı kentler için kullanılmıştır. Bu kentlerden biri olduğu düşünülen Bergama örneğini araştırmak, tezin kapsamı içindedir.Bergama kentinin morfolojisini oluşturan sürecin araştırılması tezin gelişiminde önemlidir. Yerleşimin morfolojik araştırmasının değerlendirilebileceği yöntemler ve bu bağlamda kent analizleri ile ilgilenen disiplinler araştırılmıştır. Kentin ana yapısının anatomisi olan sokak dokusu üzerine odaklanılarak, mekansal formlar arasındaki ilişkileri araştıran Mekan Dizim yöntemi, çalışmanın çerçevesine katkıda bulunacağı düşüncesiyle uygun bulunmuştur.Sonraki aşamada yöntem detaylı olarak açıklanmış ve tezdeki amaca uygunluğu gösterilmiştir. Bu yöntemin, Bergama örneği üzerinden değerlendirilmesi, iki aşama üzerinden gerçekleşmiştir. Günümüzde halen koruma kararları ile kesin olarak çerçevesi çizilmiş eski kent merkezi etüt edilmiştir. Kentsel sit sınırları ile aynı bölgeleri kapsayan ovada gelişen 1904 Bergama haritası üzerinden bu tarihte kullanılan aksların etüdü yapılmıştır.Çalışmanın sonunda, sokak dokusu üzerinden analiz edilen Bergama'nın günümüzde halen kent sakinleri tarafından sosyal yaşam tercihlerinin aynı yönde kullanılmaya devam ettiği açıklanmıştır. Bu analizlerin, gerçek istatistikler ve rakamlarla desteklenmesi, kent gelişiminde dikkate alınması gerektiği açıklanmıştır. Bu tür çalışmaların koruma kararları için önemli bir zemin oluşturduğu, organik gelişen kentlerin sürdürülebilirlik etkisine doğrudan sahip olduğu vurgulanmıştır.Çalışmada sistemin yapısına ait detayların belirlenmesi önemsenmiş, koruma ve sürdürülebilirlik tartışmalarının ancak, sosyal yapıyı içine alan bir yaklaşım içinde yapılması gerektiği vurgulanmıştır.