Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sinirbilimler Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERNA YALINÇETİN
Danışman: KÖKSAL ALPTEKİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Tezin ilk bölümünü oluşturan meta-analiz çalışmasının amacı, şizofrenide ve bipolar bozukluk (BB)da düşünce bozukluğu (DB)nu karşılaştıran mevcut çalışmaların sonuçlarını birleştirmek ve DB'nin tanısal özgüllüğü ile hastalık durumu arasındaki ilişkiyi araştırmaktı. Tezin ikinci bölümünü oluşturan ölçek çalışmasında, şizofreni hastalarında görülen düşünce bozukluklarını değerlendiren yeni bir ölçüm aracı geliştirilmesi ve bu ölçeğin güvenilirlik ve geçerlilik çalışmasının yapılması amaçlandı. Yöntem: Toplamda 715 şizofreni hastası ve 474 BB hastası içeren 19 çalışma meta-analize dahil edildi. Ölçek geliştirme çalışmasına şizofreni tanısı almış 130 hasta ve 35 sağlıklı kontrol dahil edildi. Ölçeğin güvenirliğini değerlendirmek için öncelikle iç tutarlılık, test-yeniden test ve görüşmeciler arası güvenilirlik analizleri yapıldı. Ölçeğin geçerliğini değerlendirmek için, eş ölçek, benzer ölçek, yapısal geçerlilik (faktör analizi) yöntemleri kullanıldı. Bulgular: Meta-analizde, akut dönemdeki yatan hasta örneklemlerinde, pozitif düşünce bozukluğu (pozDB)nun şiddeti (d=-0.07, CI=-0.22-0.09) bakımından şizofreni ve BB arasında anlamlı bir fark saptanmadı. Stabil dönemdeki hastalarda ise, şizofreni, BB'ye kıyasla artmış pozDB ile ilişkili bulundu (d=1.02, CI=0.35-1.70). Negatif düşünce bozukluğu (negDB)nun şizofrenide BB'ye göre anlamlı bir şekilde daha şiddetli olduğu belirlendi (d=0.80, CI=0.52-1.08). Ölçek çalışmasında, tüm ölçeğin Cronbach α katsayısı 0.86 olarak saptandı. Ölçeğin test-tekrar test (r=0.83) ve görüşmeciler arası (ICC=0.985) güvenilirlik katsayıları yüksekti. DDBÖ'nün 3 faktörlü bir yapısı olduğunu gösterildi. Bu 3 faktör toplam varyansın %74.6'sını açıklamaktaktadır. Sonuç: Bulgularımız, pozDB'nin şizofreni ve BB için ortak bir özellik olduğuna işaret ederken, ısrarcı pozDB ve negDB'nin şizofreni altgruplarını BB hastalarından ve klinik prognozu iyi olan şizofreni hastalarından ayırt edebildiği gösterildi. Geliştirdiğimiz DDBÖ'nün şizofreni hastalarında DB değerlendirmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu gösterildi.