Study on atmospheric ozone levels in Izmir

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çimento Mühendisliği Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2010

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: YETKİN DUMANOĞLU

Danışman: ABDURRAHMAN BAYRAM

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İzmir Bölgesinde, kentsel ve yarı kırsal bölgelerde atmosferdeki ozonun seviyeleri ile oluşum ve giderim mekanizmalarının incelenmesi amaçlanmıştır. Kent merkezinde ve yarı kırsal bölgede seçilen iki istasyonda atmosferdeki ozon (O3) konsantrasyonları ölçülmüştür. Yarı kırsal istasyonda O3'a ek olarak azot oksitler de (NO, NO2, NOx) sürekli ölçüm cihazları ile izlenmiştir. Sürekli ölçüm cihazlarında elde edilen saatlik veriler incelenmiş ve O3 konsantrasyonlarının trafiğin yoğun olduğu sabah 07:00-09:00 saatleri arasında en alt seviyeleri indiği görülmüştür. Trafik kaynaklı bir kirletici olan NO'nun O3 ile reaksiyone girmesi sonusunda oluşan NO2 ise trafiğin yoğun olduğu saatlerde (sabah 07:00-09:00, akşam 19:00-21:00) yüksek konsantrasyonlara sahip olmuştur. Örnekleme dönemi boyunca en yüksek O3 konsantrasyonları Mayıs ve Ağustos ayları arasında görülmüştür. Avrupa Birliği tarafından belirlenmiş olan 180 µg m-3 saatlik ortalama sınır değeri sadece bu dönemde aşılmıştır. NO2 konsantasyonları ise limit değer olan 200 µg m-3 `ün oldukça altında ölçülmüştür.Sürekli ölçümlerin yapıldığı iki istasyona ek olarak İzmir ve çevresinde kent merkezleri, sanayi bölgeleri ve yarı kırsal alanları temsil edecek şekilde seçilmiş toplam 16 noktada pasif örnekleme yöntemi ile O3, NO2 ve uçucu organik bileşiklerin (VOC) ölçümleri yapılmıştır. Ölçümler sonucunda bu çalışmada incelenen kirleticilerin atmosferdeki konsantrasyonlarının bölgesel ve zamana bağlı değişimleri belirlenmiştir. NO2 ve VOC gibi kirleticilerin konsantrasyonlarının kent içinde ve sanayi bölgelerinde daha yüksek olduğu görülürken O3 konsantrasyonları bu bölgelerden uzaklaştıkça yükselmiştir. Yarı kırsal bölge niteliğinde olan istasyonlarda O3 seviyeleri diğer noktalara göre daha yüksektir.