Çoklu doz insülin enjeksiyonu ya da sürekli cilt altı insülin infüzyon pompası ile tedavi edilen çocuk ve adölesan tip 1 diabetes mellitus hastalarında sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi ve metabolik kontrol
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHAMMED AKİF ATLAN
Danışman: ECE BÖBER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Tip 1 diyabet gibi kronik bir hastalık çocuklarda sağlıkla ilişkili yaşam kalitesini etkilemekte olup tip 1 diyabetli çocuklar ve sağlıklı akranlarında yapılan sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi çalışmalarından çelişkili sonuçlar bildirilmiştir. Son 20 yılda konvansiyonel insülin tedavisi yerini yoğun insülin tedavisine bırakmış olup, yoğun insülin tedavisi günlük çoklu doz insülin enjeksiyonlarıyla veya sürekli cilt altı insülin infüzyonu (insülin pompası kullanılarak) ile yapılmaktadır. Günlük çoklu doz insülin tedavisi veya sürekli cilt altı insülin tedavisi sağlıkla ilişkili yaşam kalitesini ve metabolik paremetreleri farklı şekilllerde etkileyebilir. Bu çalışma ile tip 1 diyabetes mellitus tanılı çocuk ve adölesanlarda, çoklu doz insulin enjeksiyonu ya da sürekli cilt altı insülin infüzyon pompası ile tedavi edilen hastaların tedavi şeklinin, hastanın sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi ve hastalığın metabolik kontrolü üzerine etkisi araştırılarak tip 1 DM hastalığının tedavi stratejisinin geliştirilmesine katkı sağlanması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Tip 1 diyabetes mellitus tanısıyla Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Kliniği'nde takip edilmekte olan, diyabet dışında yaşam kalitesini etkileyecek majör hastalığı olmayan, 8-18 yaş aralığındaki hastalar ve ebeveynleri çalışmaya alınmıştır. Şubat 2020 ile Haziran 2020 tarihleri arasında 135 tip 1 diyabetli hasta ve ebeveynine Varni ve ark. tarafından 2003 yılında geliştirilmiş olan Diabetes Mellitus'lu çocuklarda yaşam kalitesi ölçeği (PedsQL 3.0) çocuk ve ebeveyn formu ile sosyodemografik veri formu doldurtularak veriler toplandı. Metabolik verilere hastaların yazılı ve elektronik ortamdaki kayıtlarından ulaşıldı. Parametrik testlerde student T testi, independent T testi, paired-sample T testi ve One-Way ANOVA testi kullanılırken; non parametrik testlerde ise Wilcoxon Sign, Mann-Whitney U ve Kruskall-Wallis testi kullanıldı. Sayısal olmayan verilerin karşılaştırılmasında çapraz tablolar (Crosstabs, Pearson Correlation) kullanılmış olup elde edilen sonuçlar % 95 (p6 olan hastaların HbA1c düzeyleri, günlük kan şekeri ölçüm sayısı ≤3 olan hastalar ile ölçüm sayısı 4-6 arasında olan hastalara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük saptandı (p<0.05). Anketin tüm alt gruplarında ve toplam anket puanlarında insülin pompa tedavisi kullananlar ile çoklu doz insülin enjeksiyonu uygulayanların yaşam kaliteleri açısından anlamlı farklılık olmadığı görüldü. Hastaların yaşam kaliteleri ebeveynler tarafından değerlendirildiğinde ise insülin pompası kullanan hastalarda toplam anket puanı ve anketin tüm alt gruplarının puanları çoklu doz insülin enjeksiyonu uygulayan hastalara göre daha yüksek saptandı; ancak istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı. Kardeş sayılarının ≥2 olması durumunda yaşam kalitesi anket puanlarının istatistiksel olarak anlamlı derecede daha düşük olduğu görüldü (p<0.05). Sonuç: Tip 1 diyabetes mellitus hastaların ve ailelerin yaşam kalitelerini etkileyen kronik bir hastalıktır. İnsülin pompası kullanan hastalardaki yaşam kalitesi çoklu doz insülin enjeksiyonu uygulayanlara göre daha yüksek olmasına rağmen istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı. Bu konuda daha güçlü sonuç elde etmek için daha fazla hasta sayısı ile daha büyük çalışmalara ihtiyaç vardır.