Yorgunluğa ilişkin verilen eğitimin pediatrik onkoloji hastalarının yorgunluk düzeyi ve yaşam kalitesine etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ASLI AKDENİZ KUDUBEŞ

Danışman: MURAT BEKTAŞ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: 7-12 yaş pediatrik onkoloji hastaları ve ebeveynlerine yorgunluğa ilişkin verilen eğitimin çocukların yorgunluk düzeyine ve yaşam kalitesine etkisini incelenmektir. Yöntem: Çalışma, girişim (n=40) ve kontrol grubu (n=40) olmak üzere toplam 80 kanserli çocuk ve ebeveyni ile yürütülmüştür. Girişim grubuna yorgunluğa ilişkin eğitim programı uygulanmıştır. Veriler girişim öncesi, girişim sonrası üçüncü ay ve altıncı ayda toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tekrarlı ölçümlerde çok yönlü varyans analizi, Bonferroni düzeltmeli t testi ve regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Girişim ve kontrol grubunda yer alan çocukların Yorgunluk Ölçeği Çocuk Formu toplam ve alt boyut puan ortalamaları arasında grup, zaman ve grup*zaman etkileşimi açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmıştır (p<0.05). Girişim ve kontrol grubunda yer alan ebeveynlerin Yorgunluk Ölçeği Ebeveyn Formu toplam ve alt boyut puan ortalamaları arasında grup, zaman ve grup*zaman etkileşimi açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanırken (p<0.05), Yorgunluk Ölçeği Ebeveyn Formu Uyku Problemleri alt boyutu puan ortalamasının zaman göre etkileşimi açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır (p=0.610). Girişim ve kontrol grubunda yer alan çocukların Yaşam Kalitesi Ölçeği Çocuk ve Ebeveyn Formu toplam puan ortalamaları arasında grup, zaman ve grup*zaman etkileşimi açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmıştır (p<0.05). Çalışmanın klinik anlamda hem yorgunluk hem de yaşam kalitesi boyutunda güçlü ve orta etki büyüklüğüne sahip olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Yorgunluğa ilişkin eğitim, kanserli çocukların yorgunluk düzeyinin azaltılmasında ve yaşam kalitelerinin arttırılmasında etkili bir eğitim modelidir. Ayrıca yorgunlukla başetmede de klinik olarak anlamlı ve güçlüdür. Farklı semptomlara yönelik girişimler eklenerek, farklı yaş gruplarının eğitiminde kullanılması önerilir.