Şermin Yaşar'ın çocuk kitaplarının duyarlık eğitimi bağlamında incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SABRİYE ECE AKGÜN
Danışman: NEVİN AKKAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Edebiyat dalları arasında sorumluluğu ve etki gücü en fazla olan alan çocuk edebiyatıdır. Seslendiği okuyucu kitlesinin hayal ve duygu dünyasına hitap edebildiği ölçüde, etki gücü artmaktadır. Elbette bunu ancak duyarlı bir üslup benimseyebilen usta kalemler gerçekleştirebilir. Değer aktarımının yanı sıra duyarlık oluşturma gibi oldukça önemli bir görevi de bulunan çocuk edebiyatı eserlerinin niteliği güçlü olması gerekmektedir. Geleceği özünde taşıyan çocuk, aynı zamanda geleceğin toplum yapısının da temelidir. İnsana ve topluma karşı duyarlı bireyler yetiştirmek ise her toplumun görevidir. Çocuğa bu duyarlık eğitimini en kolay ve hızlı kazandırabilecek eğitim materyali ise, nitelikli çocuk edebiyatı eserleridir. Araştırmada, Şermin Yaşar'ın 10 yaş ve üzeri okuyucu kitlesine hitap eden 8 adet çocuk hikâye kitabı, çocuğa kazandıracağı "duyarlıklar" açısından incelenmiştir. Nitel bir araştırma olan çalışmada temel nitel araştırma deseni kullanılmış ve veriler doküman analizi yoluyla elde edilmiştir. Duyarlık konularının belirlenmesi ve gruplanması aşamasında Aslan (2013, 2016), Alamdar ve Süngü (2017), Karakuş Tayşi (2019) duyarlık alt kategorilerine araştırmacı, uzman görüşü alarak eklemeler yapmış ve içerik analizi betimsel olarak gerçekleştirilmiştir. Toplanan verilerin güvenirliği Miles & Huberman formülüyle sağlanmıştır. Belirlenen 53 duyarlık alt kategorinin farklı oranlarda incelenen tüm öykülerde yer aldığı tespit edilmiştir. 956 duyarlık ifadesinde en sık yer alan duyarlık kategorisi "dilsel duyarlık" olurken onu "çocuğa ve çocukluğa duyarlık", "insana ve insan mutluluğuna duyarlık", "aşka-sevgiye duyarlık" ve "hayal ve düş gücüne duyarlık" takip etmiştir. Eserlerde en az yer alan duyarlık kategorileri ise; "eşitliğe karşı duyarlık", "ölüme karşı duyarlık" ve "toplumsal cinsiyet eşitliğine karşı duyarlık" olmuştur. Duyarlık alt kategorilerinden eserlerde hiç rastlanmayan konular: "kadına duyarlık" ve "engelli bireylere duyarlık" olmuştur. Yapılan değerlendirmeler neticesinde; araştırmaya kaynaklık yapan 8 çocuk hikâye kitabının, çocukta duyarlık eğitimi gerçekleştirme anlamında zengin birer nitelikli çocuk edebiyatı eseri olduğu; ebeveynlerin ve eğitimcilerin bu eğitimi verme bağlamında adı geçen eserlerden kaynak olarak faydalanabilecekleri sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Çocuk edebiyatı, duyarlık, duyarlık eğitimi, Şermin Yaşar