Bor'un sıvı-sıvı ekstraksiyonu

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kimya Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2004

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: PELİN ÖZAY

Danışman: MÜRÜVVET YURDAKOÇ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

ÖZET Bor'un sıvı-sıvı ekstraksiyonunu gerçekleştirmek ve ekstraksiyon kapasitesini arttırmak için ekstraktant olarak, 2-etil-l,3-hekzandiol (EHD), 3-(4-t~bütilfenoksi)- 1,2-propandiol (BFPD) ve l,2-dıMdroksi-4-oksadodekan (DHD) diolleri, kullanılmıştır. Deneyler sonucunda diollerin, petrolyum ben /in (80-100°C) ve n-amil alkol çözücülerinde çözünmesiyle oluşturulan organik fazın çalışma derişimi 0,5 M olarak belirlenmiştir. 0,5 M BFPD'nin pH=l,10 'da n-amil alkol çözücüsünde yapılan bor ekstraksiyonu sonucunda %97,34 ekstraksiyon verimi (%R) elde edilmiştir. Aynı çözücüde 0,5 M DHD'nin pH=l,91 'de bor ekstraksiyon verimi %77,78 ve 0,5 M EHD'nin pH=3,32 'de bor ekstraksiyon verimi %74,30 olarak bulunmuştur. Petrolyum benzin çözücüsünde ise, 0,5 M EHD'nin pH=4,14 'de bor ekstraksiyon verimi % 87,60 ve 0,5 M DHD'nin pH=2,10 'da bor ekstraksiyon verimi %80,03 olarak bulunmuştur. BFPD, petrolyum benzin çözücüsünde çözünmediği için çalışılamamıştir. Bor'un sıvı-sıvı ekstraksiyonunda denge pH'sına karşı %R değerleri grafiklerinden diollerin pHo,5 değerleri, derişimleri 0,5 M olan BFPD, DHD ve EHD için sırasıyla; n-amil alkol çözücüsünde: 2,32; 2,74; 8,30 ve petrolyum benzin çözücüsünde: (çözünmedi) ; 3,1 1 ve 8,92 olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak 4 ppm (3,7x 10"* M) bor içeren sulu çözelti ve organik faz, 1:1 oranında temas ettirilerek, bor'un sıvı-sıvı ekstraksiyonunda, çalışılan üç diol için en iyi ekstraksiyon pH' sının asidik bölgede pH=l,10-4,14 arasında değiştiği görülmüştür. Bu dioller için n-amil alkol ve petrolyum benzin iyi birer çözücü oldukları beMenmiştir. Organik fazda bulunan bor'u sulu faza geri almak için farklıVI pH'lardaki H2SO4 ve NaOH çözeltileri ile yapılan sıyırma işlemlerinde yüksek verim elde edilmiştir. Anahtar Sözcük: Bor ekstraksiyonu, sıvı-sıvı ekstraksiyon, borik asit, azomethin-H.