Aras-Türk ve Kars Cumhuriyeti

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ULVU RAHIMLI

Danışman: Türkmen Töreli

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada Aras-Türk Cumhuriyeti ve Kars Cumhuriyeti'nin tarihi ele alınmaktadır. Bahsi geçen cumhuriyetlerin özgürlük ve bağımsızlık arzuları ve mücadeleleri çerçevesinde ulus-devletlerini ve/veya cumhuriyetlerini kurmaları olgusunun analiz edilmesi bu çalışmanın temel amacıdır. Ayrıca, Azerbaycan Cumhuriyeti'nin bölgedeki güçlenme çabaları, bu bağlamda Türk ordusunun yardımıyla Nahçıvan'ın bağımsızlığının savunulması, Kars Cumhuriyeti'nin kuruluşu, Ahıska, Ahılkelek ve Batum'un bu cumhuriyet dahilindeki faaliyetleri incelenmekte, İngiliz ve Amerikalıların bölgeye gelerek General Valilik kurmaları gibi siyasi gelişmelere ışık tutulmaktadır. Bunun yanı sıra sınırlı bir coğrafya ve kısa bir dönem ele alınmasına rağmen, katmanlı tarihsel olayların ve kompleks politik ilişkilerin anlatılması hedeflemektedir. Araştırma, kısa ama mürekkep süreci açıklayabilmek için tarihi belgelere ve karşılaştırmalı bir yaklaşıma dayanmaktadır. Bu doğrultuda, çeşitli tarihsel yaklaşımlar ve kuramsal çerçevelerden faydalanarak elde edilen sonuçlar hakkında farklı perspektiflerin sunulması ön görülmektedir. Türk birliklerinin bölgeyi işgalden kurtarması ve Moskova ve Kars antlaşmaları ile toprak bütünlüğünün sağlanması gibi hadiseler de çalışmada ele alınmaktadır. Azerbaycan'ın bu süreçteki yardımları ve birleşme çabalarının önemi de bu cumhuriyetleri birleştiren bir diğer faktör olarak bu bağlamda incelenmiştir. Türk halkında oluşan ulus-devlet bilincinin de göz önünde bulundurulduğu bu çalışma, Türkiye ve Azerbaycan tarihlerini, tek taraflı yaklaşımlardan ziyade tarihi sürecin doğası zemininde anlamaya çalışmaktadır. Anahtar Kelimeler: Elviye-i Selase, Azerbaycan, Türkiye, Güney Kafkasya, Kars, Nahçıvan, Batum, İngiltere, Amerika, Ermeniler, Ulus-Devlet