Yazılı duygusal dışavurum paradigmasının etkililiğinin menopoza geçiş döneminde olan kadınlarda incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURCU EBRU AYDOĞDU
Danışman: Gülay Dirik
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Menopoza geçiş dönemi psikolojik sıkıntıların görülebileceği ve yaşam kalitesinin düşebileceği bir evredir. Duygu ve düşünceleri yazılı olarak ifade etmeye dayanan Yazılı Duygusal Dışavurum Paradigması (YDDP) psikolojik ve fiziksel değişkenler üzerinde olumlu etkiler yaratabilmektedir. Bu çalışmada menopoza geçiş döneminde görülebilecek psikolojik sıkıntılar ve menopoza özgü yaşam kalitesini yordayan değişkenleri, YDDP'nin etkililiğini ve yazma temalarını belirlemek amaçlanmıştır. Bu amaçlar doğrultusunda katılımcılar müdahale (olumlu, olumsuz, öz-şefkat odaklı) ve kontrol (nötr ve yazmayan kontrol) olmak üzere beş ayrı gruba seçkisiz atanmıştır. Yaşları 40-54 (Ort.= 47.86, SS= 3.03) arasında olan 144 kadına Kişisel ve Sağlık İlişkili Bilgi Formu, Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği-42, Menopoza Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği, Nesneleştirilmiş Beden Bilinci Ölçeği, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği, ÖzDuyarlık Ölçeği ve Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği-Kısa Formu uygulanmıştır. Verilere hiyerarşik regresyon analizi, 5x3 tekrar ölçümlü karma ANOVA ve tematik analiz uygulanmıştır. Hiyerarşik regresyon analizleri sonucunda duygu durumu etkileyen olay, beden izleme, benlik saygısı, öz-şefkat ve duygu düzenleme güçlüğünün psikolojik sıkıntıları yordadığı görülmüştür. Son âdet zamanı, son zamanlarda yaşanan stresli olay, beden kitle indeksi, ilişki durumu, beden izleme, öz-şefkat ve duygu düzenleme güçlüğünün ise menopoza özgü yaşam kalitesini yordadığı görülmüştür. Tekrar ölçümlü karma ANOVA bulguları olumlu ve öz-şefkat odaklı yazma uygulamalarının menopoza özgü yaşam kalitesi ve öz-şefkat üzerinde olumlu değişimler yaratabildiğini göstermiştir. Tematik analizler sonucunda menopoza geçiş döneminde kadınların olumlu ve olumsuz olarak değerlendirilebilecek bedensel, duygusal, toplumsal, kendilik ve diğerleri ilişkili pek çok değişim ve dönüşüm yaşadıkları tespit edilmiştir. Bulgular güncel alanyazın ışığında tartışılarak klinik göstergeleri, araştırmanın güçlü ve sınırlı yanları aktarılmış ve gelecek dönem çalışmalar için önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Menopoza Geçiş, Psikolojik Sıkıntı, Menopoza Özgü Yaşam Kalitesi, Yazılı Duygusal Dışavurum Paradigması, Tematik Analiz.