Kurak ve sıcak: Osmanlı coğrafya ders kitaplarında Orta Anadolu (1876-1923)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE NUR KARAGÜL
Danışman: YAHYA ARAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma; 1876-1923 yılları arasında Osmanlı coğrafya ders kitapları aracılığıyla Orta Anadolu'ya ilişkin konuları ve algıları incelemektedir. Çalışmada, Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde gerçekleştirilen reformların, sosyal, politik, kültürel ve iktisadi dönüşümlerin coğrafya ders kitaplarına yansımasını aktarmak amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, sınırları belirlenmiş mikro bir coğrafi bölge olan Orta Anadolu merkeze alınmıştır. Orta Anadolu, Anadolu'nun diğer bölgelerinden farklı bazı özellikler taşımaktadır. Özellikle, sık sık kuraklık ve buna bağlı olarak meydana gelen kıtlık sorunlarıyla karşı karşıya kalmaktadır. Çalışmanın odak noktasını oluşturan Orta Anadolu'nun, fiziki, iktisadi ve beşerî coğrafyası ile bu unsurların zaman içerisindeki dönüşümü ele alınmaktadır. Coğrafya ders kitapları, genel olarak Osmanlı coğrafyası ve özel olarak da Anadolu coğrafyasına dair pek çok malumat içermektedir. İstisnalar olmakla birlikte, Anadolu coğrafyasıyla ilgili bilgilerin kaynağı belirtilmemektedir. Bununla birlikte, kitaplarda Anadolu coğrafyasına dair sunulanların ders kitabı yazarlarının özgün araştırma sonuçlarına dayanmadığı anlaşılmaktadır. Ders kitapları dahilinde, Anadolu'nun zengin kaynaklarının henüz tam anlamıyla keşfedilmemiş olduğu ifade edilmektedir. Bu durum, tam manasıyla bilinmeyen bir coğrafyanın Osmanlı İmparatorluğu'ndaki öğrencilere aktarılmaya çalışıldığını göstermektedir. Bu çalışma, bahsi geçen bilinmezliklerin takibini de Orta Anadolu coğrafyası üzerinden yapmayı amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Osmanlı coğrafya ders kitapları, eğitim, Orta Anadolu, kuraklık, çevre tarihi.