Alevi müzik uyanışının eğitim bileşeni: Şahkulu Dergahı ve Erdal Erzincan Müzik Merkezi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Müzik Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ KELEŞ
Danışman: AYHAN EROL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, İstanbul Maltepe'de bulunan Erdal Erzincan Müzik Merkezi ve Merdivenköy'de bulunan Şahkulu Sultan Dergahındaki eğitim etkinliklerini, Alevi müzik uyanışının eğitim bileşeni bağlamında ele almaktadır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Alevilik ve Aleviler, inanç, kültür ve tarih açısından ele alındı. İkinci bölüm Alevi müziği ve müzik uyanışı teorisinin ayrıntılı tartışması üzerine kuruldu. Üçüncü bölümde eğitim olgusu temel kavramlar ve teorik yaklaşımlar açısından değerlendirildi. Ardından alan çalışması verileri çalışmanın teorik oryantasyonuna uygun olarak irdelendi. Birbirinden farklı inanç ve pratiklere sahip Alevi toplulukların inanç sistemi sinkretik ve heterodoks nitelikleri ile öne çıkar. On altıncı yüzyıldan itibaren içe kapalı sosyal gruplar olarak yapılanan Aleviler, çok uzun bir süre sosyo-dinsel topluluklar olarak varlıklarını sürdürmüşlerdir. Aleviler en önemli toplumsal kurum ve ritüellerini (ocaklar, dede-talip ilişkileri, musahiplik ve ayin-i cem) bu süreçte olgunlaştırmışlardır. 20. yüzyılın sonlarına doğru, daha kesin bir tarih vermek gerekirse, 1980'lerin ikinci yarısı ile birlikte, bir uyanış (revival) süreci içinde olan Aleviler, kentsel ortamlarda örgütlü yapıları ile artık etno-politik bir toplumsal grup görünümüne kavuşmuşlardır. Alevi kültürel kimliğiyle özdeşleştirilen Alevi müziği, sözlü kültürün ve ritüelin en önemli bileşenlerinden biridir. Müzik uyanışları ise geçmişe ait olduğu düşünülen belirli bir müzik türünü yeniden canlandırmaya yönelik toplumsal hareketlerdir. 1980 sonrası Alevi hareketine eşlik eden Alevi müzik uyanışı, Alevilerin ritüel içinde ve dışında icra ettikleri dağar ve tekniklerin kentli bağlamda yeniden yorumlanmasıdır. Bu hareket, geleneğin kontrollü bir aktarımını sağlamak üzere güçlü bir eğitim bileşeni geliştirmiştir. Uyanışın eğitim bileşeni, Alevi müziğinin geleneksel aktarım biçimi olan müziksel kültürlenmeye ek olarak yapılandırılmış formel eğitim süreçlerine de işaret etmektedir. Bu inceleme temel olarak Erdal Erzincan Müzik Merkezi ile Şahkulu Sultan Dergahı bağlama ve semah kurslarına mercek tutarak, Alevi müzik uyanışının eğitim bileşenini anlamaya çalışmaktadır.