Döviz kurunun yurtiçi fiyatlara geçiş etkisi: Türkiye örneği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2007

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: CEMAL ÖZTÜRK TÜZÜN

Danışman: NİLGÜN ACAR BALAYLAR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Döviz kuru geçis etkisi, döviz kurunda meydana gelen bir degisimin,ulusal para birimi cinsinden ithal fiyatlarında meydana getirdigi degisimi ifadeetmektedir. Geçis etkisinin tam olması dıs ticarete konu olan mal fiyatlarınındöviz kuru ile aynı oranda degismesi anlamına gelmektedir. Üreticilerin ithalmalı fiyatları artısı ile söz konusu mal fiyatlarını arttırması durumunda ithalmalı fiyatlarındaki degisimin üretici ve tüketici fiyatlarına yansımasımuhtemeldir.Döviz kurunun yurtiçi fiyatlarına yönelik olan geçis etkisi dogrudan vedolaylı etkiler olmak üzere iki kanal ile ortaya çıkmaktadır. Dogrudan etkikanalı, ulusal paranın deger kaybetmesi sonucunda ithal girdi ve nihai ithalmalların ulusal para birimi cinsinden fiyatlarının artması, tüketici fiyatlarınıarttırıcı yönde etkiledigini belirtmektedir. Dolaylı etki kanalı ise ulusal paranındeger kaybetmesi sonucunda ithal ikamesi ve ihraç mallarına yönelik talebinartması ile ücret artısına neden olarak tüketici fiyatlarının artacagını ifadeetmektedir.Bu çalısmada döviz kurunun yurtiçi fiyatlara yönelik geçis etkisikatsayıları, 1994-2001 ve 2001-2006 alt dönemlerine iliskin aylık veriler ilekurulan VAR modelinden elde edilen etki tepki fonksiyonları yardımıylatahminlenmistir. Analiz sonuçlarına göre, 1994-2001 döneminde dövizkurundan yurt içi fiyatlara yönelik geçis etkisi katsayılarının yüksek olusudikkat çekicidir. 2001-2006 döneminde ise geçis etkisi katsayılarında belirginbir düsüs saptanmıs ayrıca geçis etkisinin tamamlanma süresinin uzadıgıgörülmüstür. Her iki alt dönem itibariyle de, toptan esya fiyatlarına yönelikgeçis etkisinin, tüketici fiyatlarına yönelik geçis etkisi ile karsılastırıldıgındadaha yüksek oldugu saptanmıstır. 2001 sonrası dönemde geçis etkisininazalmasında, esnek döviz kuru rejimine geçilmesi ile Türk Lirası'nın asırıdegerli hale gelerek ithal malı fiyatlarının ucuzlayarak dogrudan etki kanalınıngücünü zayıflatması etkili olmustur.