Mülkiyeti saklı tutma sözleşmesine uygulanacak hukuk

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Özel Hukuk Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SERCAN ECEMİŞ

Danışman: UĞUR TÜTÜNCÜBAŞI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Mülkiyetin devri amacını güden sözleşmelerde, mülkiyeti karşı tarafa geçirmekle yükümlü olan borçlu, karşı edim borcunu teminat altına alabilmek amacıyla malın mülkiyetinin karşı tarafa geçişini - kural olarak – karşı edim borcunun yerine getirilmesi şartına bağlı tutmak ister. İşte mülkiyeti devreden ile devralanın bu hususta anlaşması, mülkiyeti saklı tutma sözleşmesinin varlığına işaret eder. Mülkiyetin devri amacını güden sözleşmelerden mülkiyeti saklı tutma sözleşmesi ile birlikte akdedilen temel sözleşme tipi ise satım sözleşmeleridir. Dolayısıyla satıcı bu sözleşmeyi bedel borucunun ifa edilmesini garanti altına alabilmek amacıyla, mülkiyetin geçişini kural olarak bu bedelin ödenmesi şartına bağlı tutmaktadır. Bu şart geciktirici olabileceği gibi bozucu nitelikte de olabilir. Mülkiyeti saklı tutma sözleşmesinin teminat işlevi, temel bir ayni hak olan mülkiyet hakkından kaynaklanması bu sözleşmeyi diğer teminat ilişkilerinden pozitif anlamda ayırmaktadır. Bu sebeple bedel borcunun peşin olarak ödenmediği milletlerarası satım sözleşmelerinde mülkiyeti saklı tutma sözleşmesi sıklıkla tercih edilen bir teminat aracıdır. Milletlerarası taşımaya konu edilen taşınır mal satım sözleşmelerinde yabancılık unsurunun varlığı, sözleşmeden doğan ihtilaflarda uygulanacak hukukun kanunlar ihtilafı kuralları aracılığıyla tespitini gerektirmektedir. Buna karşın Türk kanunlar ihtilafı hukukunda mülkiyeti saklı tutma sözleşmesine uygulanacak hukuka ilişkin özel bir düzenleme bulunmamaktadır. Dolayısıyla mülkiyeti saklı tutma sözleşmesine uygulanacak hukukun tespiti önem arz etmektedir. İşte biz de çalışmamızda yabancılık unsurlu mülkiyeti saklı tutma sözleşmesine uygulanacak hukuku incelemekteyiz. Bu kapsamda uygulanacak hukukun Türk hukuku olabilmesi ve sözleşmenin vasıflandırılmasında kural olarak lex fori yöntemin tercih edilebilmesi sebebiyle, birinci bölümde Türk maddi hukukuna göre mülkiyeti saklı tutma sözleşmesi incelenmiştir. İkinci bölümde ise, mülkiyeti saklı tutma sözleşmesinin kanunlar ihtilafı hukuku boyutu ele alınmıştır.