XX. yüzyılda Osmanlı-Arap coğrafyasının paylaşım planları çerçevesinde ortadoğu haritalarının şekillenmesi ve sykes-picot antlaşması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET ALİ ÖNCER
Danışman: Süleyman Genç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İslâm tarihî Hz. Muhammed'in ilahî mesajını yayması ile başlamış ve günümüze kadar devam etmiştir. Bundan sonra da bu tarih akmaya devam edeceğe benzemektedir. Bu yüzden bu tarih ele alınırken geçmiş, günümüz ve gelecek birlikte düşünülmelidir. Ancak ne var ki, İslâm coğrafyasının modern dönemi değerlendirilirken bu husus gözardı edilmiştir. Bizim bu çalışmamızda günümüze yakın olan ve İslâm coğrafyasının en fazla şekil aldığı, I. Dünya Savaşı sonrası üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, I. Dünya Savaşı öncesi Ortadoğu ve dengelerin değişimi ele alınarak tezin ana konuları için gerekli alt yapı oluşturulmuştur. İkinci bölümde, I. Dünya Savaşı'nın başlaması ile Şerif Hüseyin'in buradaki rolü, Siyonizm gibi savaşı etkileyen ve savaş esnasında meydana gelen, aynı zamanda Ortadoğu'nun oluşmasında etkin olaylar incenmiştir. Son kısım olan üçüncü bölümde, I. Dünya Savaşı esnasında gerçekleşen Sykes-Picot Antlaşması ve akabinde ortaya çıkan yeni harita ve devletlerin genel durumundan kısaca bahsettik. Böylece tezimizin kapsamı, I. Dünya Savaşı öncesi Osmanlı ve Ortadoğu ile savaş sonrasında ortaya çıkan yeni devletlerin durumlarından anlatmaktan ibaret olmuştur. Çalışmamızda yöntem olarak arşiv belgeleri, kitaplar, gazete haberleri ve dergiler taranarak çeşitli bilgiler elde edilmiştir. Sonrasında elde edilen bu materyaller, konumuza uygun bir şekilde harmanlanarak metnimiz ortaya çıkartılmış ve mümkün olduğunca bilgiler kronolojik biçimde işlenmiştir. Kullandığımız Batılı çalışmaların genellikle taraflı baktıkları ve Avrupa devletlerinin haksız uygulamalarını bile savundukları gözlemlenmiştir. Bu yüzden tezimizde onların çelişkili durumları anlatılarak, bir eleştiriye tabi tutulmuştur. Ayrıca tarihsel olaylara dair çelişkili bilgiler de kritize edilmiş ve böylece daha makul sonuçlara ulaşılmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Şerif Hüseyin, Sykes-Picot, Paris Barış Konferansı, San Remo Konferansı, Filistin, Siyonizm, İngiliz Ortadoğu Politikası, Ortadoğu.