Hemşirelikte aydınlatılmış onam
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bilgi Yönetimi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMİNE VİLDAN SOYVURAL
Danışman: DİLEK ÖZDEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hemşireler, hasta bakımının her alanında ve aşamasında hasta ile en çok vakit geçiren sağlık personelidir. Bu özellikleri ile hemşireler tıbbi uygulama ve bakım sürecinin en yakın takipçisi konumundadırlar. Hemşirelerin bu özellikleri savunucu rollerinin yerine getirilmesine zemin hazırlamaktadır. Hemşireler savunucu rollerini yerine getirirken sağlık alanında etik ve moral değerlerin uygulamasına ve gelişimine önemli katkı sağlarlar. Hemşireler diğer sorumlulukları arasında yer alan danışmanlık ve eğitici rolleri gereği hastalara ihtiyacı olan her konuda doğru bilgiye ulaşarak aktarmakla yükümlüdürler. Hemşireler hastaları bilgilendirme görevlerini yerine getirirken temel dayanakları hastanın özerkliğidir. Özerklik insanın sahip olduğu en temel anayasal haklardan biridir ve her insana kendisi ile ilgili kararları alma özgürlüğü sunar. Bu nedenle hemşireler her türlü uygulamada hastasının özerkliğine saygı göstermelidir. Hemşirelerin özerklik ilkesini uygulayabileceği en temel nokta ise aydınlatılmış onam uygulamasıdır. Aydınlatılmış onam ile ilgili ulusal ve uluslararası düzenlemeler yapıldığı görülmekte, ancak yapılan bu düzenlemelere rağmen uygulamada mevzuatın yeterince bilinmemesinden ve sorunun tıbbi ve hukuki yönlerinin birlikte ele alınmamasından ötürü birçok yanlış uygulamalar ve hak ihlalleri ile karşılaşılmaktadır. Bu ihlallerin önlenmesinde; hastanın aydınlatma hakkının gözetilmesi ve tıbbi uygulamalar için hastanın rızasının alınması ile ilgili ulusal ve uluslararası düzenlemeler mevcuttur. Ancak yasal düzenlemeler hekime yönelik hazırlanmış ve hemşireler aynı yaptırımlardan sorumlu tutulmuştur. Aydınlatılmış onam uygulaması; bilginin açıklanması, bilginin anlaşılması, yeterlilik ve gönüllülük unsurları çerçevesinde yapılmalıdır. Böylece bilginin nasıl verileceği ve anlaşılıp anlaşılmadığı, kişinin rıza ehliyetinin değerlendirilerek yeterlilik düzeyinin tayini ve kimsenin baskısı altında kalmadan gönüllü bir şekilde onamı verdiğinden emin olunmaktadır. Ayrıca dikkat edilmesi gereken bir diğer nokta ise bilgilendirmenin içeriğidir. Hemşireler aydınlatılmış onam sürecinde uygulamanın/ tedavinin yararları, zararları, olası yan etkileri, hayat düzenine etkileri ve alternatifleri gibi hastanın ihtiyacı olan bütün bilgileri hastaya vermelidir. Bu tezin amacı; hemşirelikte aydınlatılmış onamın hukuksal boyutuna yönelik literatür bilgisini ortaya koymak ve literatüre katkı sağlamaktır.