Gri dökme demirlerin grafit yapısal özelliklerinin ağır ticari araçlarda kullanılan fren diski karakteristiklerine etkisi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZİYA AVCI

Danışman: UĞUR MALAYOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, disk frenlerde kullanılan rotor parçasının aynı ortam koşullarında üretilmiş grafit tipi ve boyutu dışında tüm özellikleri aynı olacak şekilde dökülmüş lamel grafitli dökme demir numunelerinin sertlik, işlenebilirlik, aşınma ve fren performansı üzerindeki etkileri incelenmiştir. Hazırlanan numuneler ile gerekli malzeme testleri yapıldıktan sonra parçadan pin-on disk testi yapılmıştır. Bu test sonucunda diskteki aşınma A numunesinde 6.2mg olurken B numunesinde 16.92mg olarak gerçekleşmiştir. Takım ucu sarfiyatına etkisini görebilmek için her iki numuneden 160'ar adet parça işlenmiştir. Tezgah frekansı(0,35 mm/dk), devir(550 dev/dk) ve kullanılan takım(CNMA120412). A numunesinde 10 parçada bir takım ucunda körelme olup parçada kopmalar meydana gelirken B numunesinde 20 parçada bir bu durum meydana gelmiştir. A ve B numunesinden 1'er adet parça performans ve aşında testinin kontrolünün yapılacağı dyno testi için hazırlanmıştır. ISO26865 standardı fren performanslarını çeşitli araç hızı frenleme basıncı ve sıcaklığı kombinasyonlarında incelemektedir. Deney sırasında girdi olarak tanımlanan bu değişkenlerin yanında çıktı olarak fren torku kaydedilmiştir. A ve B numuneleri arasında %10'un altında fark görülmüştür. ISO26866 standardı frende diskinde meydana gelen aşınmayı çeşitli araç hızı, frenleme sayısı ve sıcaklığı kombinasyonlarında incelemektedir. Deney sırasında girdi olarak tanımlanan bu değişkenlerin yanında çıktı olarak balata ve diskteki kalınlık ve ağırlık farkları kaydedilmiştir. A numunesinde disk aşınması daha az olurken balatadaki aşınma daha fazla olmuştur. Anahtar kelimeler: Fren diski, aşınma, lamel grafitli dökme demir, performans testi, dyno testleri, işleme