Cerrahi (endarterektomi) ya da girişimsel tedavi (stentleme) yapılmamış geçici iskemik atak ve inme hastalarının izlem sonuçları
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAZANIN HASSANZADEH
Danışman: VESİLE ÖZTÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Beyin damar hastalığına bağlı, serebral, spinal ya da retinal infarkt nedeniyle ortaya çıkanfokal nörolojik bulgulara yol açan klinik tablo inme olarak adlandırılır. İnmelerin %80- 85 gibi büyük bir çoğunluğu tıkayıcı damar hastalığına bağlı olup iskemik inmeleri oluşturur. Özellikle akut inme tedavisindeki gelişmelere rağmen inme, tüm dünyada ölüm nedenleri içerisinde koroner arter hastalıklarından sonra ikinci sırada yer almaktadır. Erişkinlerde, sakatlık ve işgücü kaybının ise birinci nedenidir. İnme nedenleri içinde büyük arter aterosklerozuna bağlı iskemik inme önemli bir yer tutmaktadır. Medikal tedavinin yanında hastanın durumuna ve arter darlık derecesine göre bazı hastalara cerrahi ile endarterektomi ya da endovasküler yöntemle stent uygulaması gerekli olmaktadır. İnme hastalarının sadece akut dönemde tedavisi değil, inmeden sonraki izlemleri, bu izlemlerde gerekli tetkiklerin yapılarak, tedavilerin düzenlenmesi inme tekrarın önlenmesinde, ikincil korumada hayati önem taşımaktadır. Amaç: Bu araştırmanın amacı; cerrahi ya da stentleme yapılmamış geçici iskemik atak ve iskemik inme hastalarının izlem sonuçlarını değerlendirmektir. Akut inme döneminde nörovasküler görüntüleme (VG) yapılmış, cerrahi yada stentleme endikasyonu konmamış, ya da endikasyon konmuş ancak herhangi bir nedenle girişim yapılamamış hastaların karotis darlıklarının izlemde ne durumda olduklarını öğrenmektir. Bu amaçla, medikal tedaviyle izlenen hastaların VG sonuçlarına bakılarak semptomatik taraftaki karotis arterin durumu değerlendirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada Ocak 2011-Ocak 2014 tarihleri arasında Serebrovasküler Hastalıklar (SVH) polikliniğine kaydedilmiş, endarterektomi ya da stent uygulanmamış, iskemik inme ve geçici iskemik atak tanılı toplam 940 hastanın tıbbi bilgileri çalışma için incelenmiştir.Hastaların ayrıntılı demografik verileri, inme tipleri, vasküler risk faktörleri, akut dönem ve izlemlerindeki VG sonuçları, medikal tedavileri kayıt edilmiştir. Verilerin istatiksel analizi SPSS 15.0 programı ile yapılmıştır. Veri; yüzde dağılımve ortalama ve standart sapma ile özetlenmiştir. Akut dönem ve izlemlerdeki vasküler görüntüleme sonuçlarının uyumu Kappa analizi ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmaya alınan 394'i kadın 546'si erkek toplam 940 hastanıninme geçirdikleri dönemdeki yaş ortalaması erkeklerde 64.29 ±11,9 (24-96 yaş), kadınlarda 65.78 ±14.4 (20-92 yaş) olarak bulundu. İskemik inme hastalarının 170'inde (%18.1) büyük damar aterosklerozu (BAA), 232'sinde (%24.7) kardiyoembolik inme (KEİ), 269'unda (%28,6) küçük damar oklüzyonu (KDO), 50'sinde (%5.3) diğer nedeni bilinen inme (DNBİ) ve 93'ünde (%9.9) sebebi bilinmeyen inme (SBİ) ve 126'sında (%13.4) geçici iskemik atak (GİA) saptanmıştır.Hastalarda en sık görülen risk faktörleri sırasıyla hipertansiyon (HT), hiperlipidemi (HL) ve diyabetes mellitus (DM) idi.Hastaların polikliniğimizde izlem sürelerine baktığımızda 460 hastanın (%48.9) 2 yıldan uzun süre izlendiği, 107 hastanın 1-2 yıl, 78 hastanın 6-12 ay, 76 hastanın 3-6 ay, 219 hastanın 3 aydan az süreyle izlenmiş olduğu saptandı. İzlem VG'ler inmeden sonraki 3-6 ay, 6-12 ay, 1-2 yıl, 2-5 yıl içinde ve 5 yıldan sonrası dilimlerde incelendi. 60 hastanın inme öncesi VG'si mevcuttu. 854 hastanın (%90.9) akut dönemde vasküler görüntüleme bulgularına ulaşılabildi. İzlemde239 hastanın 3-6 ayda, 290 hastanın 6-12 ayda, 327 hastanın 1-2 yılda, 281 hastanın 2-5 yıl içinde ve 160 hastanın 5 yıldan sonrası dilimlerde VG'si mevcuttu. Akut dönemde VG sonuçlarına baktığımızda, 615 hastanın VG'si normaldi, 114 hastada anlamlı darlık oluşturmayan ( 5 yıl VG sonuçlarının uyumuna bakıldığında, en yüksek uyum akut dönem ile 3-12 ay izlemde olmak üzere,tüm izlem sonuçları akut dönem VG sonuçlarıyla uyumluydu ( p<0.001). En yüksek uyum akut dönem VG'si normal ya da tam oklüde olan hastaların izleminde görüldü. Akut dönemde VG'si normal olan hastalar izlemde de normal olarak devam ediyordu. Hastaların izlem süresince antitrombotik ilaç kullanımına baktığımızda, çoğunlukla akut dönemde başlanan antitrombotik ilaca devam edildiği görüldü.Akut dönemde600 hastaya (%63.8) hipertansiyon, 526 hastaya (%56) dislipidemiye yönelik tedavi başlanmıştı. Poliklinikte izlem süresincehipertansiyon tedavisi 522 (%55.5), dislipidemi tedavisi476 hastada (%50.6) devam etmekteydi. Sonuç: Çalışmamıza alınan endarterektomi ya da stent uygulanmayan iskemik inme ve GİA hastalarının yarıya yakını (%48.9) 2 yıldan uzun süreSVH polikliniğimizde izlenmiştir. 3 Hastaların akut dönem VG sonuçları, izlemde de benzer bulgularla devam etmiştir. Akut dönem ve izlem VG sonuçlarının birbiriyle uyum göstermesi hastaların hem akut dönemde ikincil korumaya yönelik tedavilerinin iyi planlandığını, hem de izlemlerinin optimal ya da optimale yakın devam ettiğine işaret etmektedir. En önemlisi akut dönemde VG ile endarterektomi ya da stent gereken hastaların ayırt edilip, merkezin şartlarına göre uygun tedavinin yapılmasıdır. Çalışmamızın sonuçları, karotise yönelik girişim yapılmayan hastalarda VG'nin izlemde de benzer olarak devam edeceğini gösterdiğinden, en azından ilk VG'si normal bulunan hastaların VG ile izlenmesine gerek olmayabileceğini düşündürmektedir. Önemli olan optimal medikal tedavinin sağlanmasıdır. Hedef, ülkemizdeki tüm inme hastalarının kapsamlı bir inme merkezinde akut tedavilerinin yapılıp, ikincil koruma tedavilerinin planlanması ve mümkün olduğunca inme konusunda uzman hekimlerce periyodik izlemlerinin sağlanması olmalıdır. Anahtar sözcükler: İskemik inme, Geçiçi iskemik atak, izlem