İş yeri nezaketi ve nezakete dayalı örgüt geliştirme uygulamalarına yönelik nitel bir araştırma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ASSEL ORALBAYEVA
Danışman: OLCA SÜRGEVİL DALKILIÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, iş yeri ilişkilerinde nezaket olgusunun tanımını ve önemini, nezakete dayalı yönetici ve iş yeri uygulamalarının çalışanlar üzerindeki etkisini anlamayı amaçlamaktadır. Ayrıca iş yerinde nezakete dayalı örgüt kültürünün geliştirilmesi ve iş yerinde nezaketli davranışların sağladığı bireysel ve örgütsel faydaları ortaya koyma noktasında literatüre katkı sunmak ve çalışanlar, yöneticiler ve insan kaynakları uzmanları açısından bu konunun önemini ortaya koymak hedeflenmektedir. Bu amaç doğrultusunda, tümevarım yaklaşımı izlenerek fenomenoloji araştırma deseni ile nitel bir araştırma yürütülmüştür. Araştırmada, amaçlı örnekleme yöntemlerinden "kolay ulaşılabilir" ve "kartopu örnekleme" yöntemleri kullanılmış ve 12 akademisyen ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen verilerin içerik analizi için MAXQDA 2022 nitel veri analizi programı kullanılmıştır. Analizlerin sonucunda, iş yerinde nezaketin tanımı ile nezaket ve nezaketsizliğin özelliklerine ilişkin bulgulara ulaşılmıştır. Ayrıca iş yerinde katılımcılar tarafından nezaketli ve nezaketsiz olarak algılanan davranışlar ortaya çıkmış; iş yerinde nezaket ve nezaketsizliğin neden sonuç ilişkileri incelenmiştir. İş yerinde kişilerin nazik davranmasını etkileyen öncüller arasında "kişilik", "yöneticinin liderlik tarzı ve davranışı", "örgütsel iletişim" ve "örgütsel adalet" gibi değişkenlerin olduğu saptanmıştır. Bununla birlikte iş yerinde nezaketsizliği önleme ve nezaketi geliştirmeye yönelik katılımcı görüşleri alınmış; "bireysel düzeyde nezaketi geliştirmeye yönelik eylemler", "örgütsel düzeyde nezaketi geliştirmeye yönelik eylemler" olmak üzere iki kategori altında incelenmiştir. Örgütsel düzeyde nezaketi geliştirmeye yönelik değişim sürecinde "nezaketsiz davranışları belirlemek", "nezaket kurallarını uygulamak ve kontrol etmek" ve "kurumsal eğitimler organize etmek" gibi adımların öne çıktığı tespit edilmiştir. Ayrıca araştırmaya katılanlar, nezakete dayalı örgüt geliştirme uygulamalarının "farkındalığın oluşması", "yönetime güvenin artması" ve "örgütsel bağlılğın artması" gibi olumlu olası sonuçlarını belirtmiştir. Anahtar Kelimeler: İş Yeri Nezaketi, İş Yeri Nezaketsizliği, Örgüt Geliştirme Uygulamaları.