Farklı kayıt stüdyosu formlarının akustik parametre dağılımlarının ı̇ncelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Müzik Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İSMET EMRE YÜCEL

Danışman: FERİDUN ÖZİŞ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Ses kayıt stüdyolarının önemli bir parçası olan kontrol odaları, kayıt ve miks mühendislerine referans dinleme ortamı sağlayan mekanlardır. Kontrol odalarının önemi, stereo dinlemenin ticari olarak yaygınlaşmaya başladığı 50'li yıllardan sonra artmıştır. O yıllardan günümüze farklı kontrol odası tasarımları önerilmiş ve bunlardan bazıları tasarımcılar tarafından daha fazla kabul görmüştür. Bu tasarımlarda emici malzemelerin oda içerisindeki kullanılış biçimleri ve miktarları, hoparlör yerleşimi ve bunlara bağlı geometrik unsurlarda benzerlikler olmakla birlikte farklılıklar da dikkat çekmektedir. Her ne kadar literatürde birçok kontrol odası tasarımı bulunsa da, bunlar arasında en dikkat çekici olanları, LEDE (Live End-Dead End), RFZ (Reflection Free Zone), Toyoshima ve DDA (Directional Dual Acoustics) tasarımlarıdır. Bu çalışma yukarıda adı geçen kontrol odalarının, EDT ve T30 parametre farklılıklarının tasarım yaklaşımı, hacim, kaynak-alıcı uzaklığı perspektifinden değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Geometrik unsurları ve emici/yansıtıcı malzeme kullanımları farklı olduğu için, söz konusu kontrol odalarının karşılaştırılmaları oldukça güç olacaktır. Bu nedenle ilk olarak farklı hacimlerde (yaklaşık 120 ve 310 m3'lük) iki temel oda formu yaratıldı. Küçük ve büyük temel oda formları için referans dinleme noktaları belirlendikten sonra, bu noktalara göre ön duvarlarda form değişikliği yapıldı. Ön duvarlardaki form değişikliği küçük ve büyük odaların kendi kategorileri içinde özdeştir. Buna bağlı olarak tezdeki tüm küçük kontrol odası modelleri kendi içlerinde aynı ön duvar formunu; tüm büyük kontrol odası modelleri de kendi içlerinde aynı ön duvar formunu paylaşmaktadırlar. Ek olarak tüm kontrol odalarında, hesaplamada gerçek koşulları sağlamak adına; miks masası, sandalye, kanepe ve kapı gibi harici malzemelerin olduğu varsayılmıştır. Üç boyutlu modelleme programı ile çizilen kontrol odaları hesaplama aşamasında kullanılmak üzere Odeon akustik benzetim yazılımına aktarıldı. Tüm odalarda EDT değerlerinin yaklaşık 500 ms'den daha az olması hedeflendi ve buna göre yüzeylere malzeme atamaları yapıldı. ODEON programında benzetim için kabuller belirlendikten sonra hesaplamalar yapıldı. Yapılan hesaplamalar sonucunda küçük hacimlerde 250, 500 ve 1000 Hz EDT ve T30 ortalamaları arasındaki farklar 0.1-0.15 sn aralığındayken, büyük hacimlerde bu parametre farklarının 0.15-0.32 sn. aralığında yer aldığı görülmüştür. Büyük hacimli modellerin aynı tasarımlara sahip küçük hacimli modellere göre, aynı frekans bantlardaki emicilik miktarlarının yaklaşık iki kat daha fazla olduğu görülmüştür. Bu tez kapsamındaki kabuller ile yapılan hesaplamalarda, büyük hacme sahip olan RFZ ve küçük hacme sahip olan DDA kontrol odalarında en iyi sönümleme eğrileri elde edilmiştir. Türkçe Anahtar Kelimeler: 1- Ses Kayıt Stüdyoları 2- Stüdyo Kontrol Odası Tasarımları 3- Stüdyo Akustiği 4- Akustik