Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİLAY ÇAKMAK
Danışman: Leyla İyilikçi Karaoğlan, Hale Aksu Erdost
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Deksmedetomidinin, anti-enflamatuar ve nöroprotektif özellikler sergilediği ve postoperatif bilişsel bozuklukların insidansını azalttığı bilinmektedir. Çalışmamızın amacı; erişkin zebra balığında oluşturulan amiloid beta toksisitesi modelinde düşük veya yüksek doz deksmedetomidin uygulamalarının nörodavranışsal özelliklere olan etkisini araştırmak ve deksmedetomidinin bu modelde nöroprotektan etkisinin olup olmadığını gözlemlemektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmada amiloid beta (Aβ) peptidi zebra balıklarının beynine serebroventriküler enjeksiyon ile enjekte edilerek Aβ ile tetiklenebilen Alzheimer Hastalığı modeli oluşturuldu. Erişkin zebra balıklarına Aβ toksisitesi varlığında veya yokluğunda; düşük (250 µM) veya yüksek (500 µM) doz deksmedetomidin, retro-orbital enjeksiyon yöntemi ile uygulandı. Dört grup ve her grupta 6 adet olmak üzere toplam 24 adet, yaş aralığı 6-12 ay arasında olan wild (yabanıl) tip zebra balıkları kullanıldı. Grup 1 (Sham grubu), Grup 2 (Aβ toksisitesi grubu), Grup 3 (Aβ toksisitesi oluşturulup 250 µM deksmedetomidine maruz kalan grup), Grup 4 (Aβ toksisitesi oluşturulup 500 µM deksmedetomidine maruz kalan grup) olarak gruplara ayrıldı. Aβ ve deksmedetomidin uygulamaları sonrası zebra balıklarına sosyal etkileşim, ayna ısırma ve Novel tank davranış testleri yapıldı. Sonrasında telensefalon diseksiyonu yapılıp qPCR ile Alzheimer gen ekspresyon analizleri ve Western Blot ile GFAP validasyonu yapıldı. Bulgular: qPCR gen ekspresyon analizlerinde psen1, psen2 ve appa genlerinin sonuçlarında benzer şekilde "Aβ-PBS" grubuna göre kıyaslandığında "Aβ-Düşük Doz Deks" ve "AβYüksek Doz Deks" deney gruplarında istatistiksel olarak önemli bir azalış gözlemlendi. Bunun yanında "Aβ-Düşük Doz Deks" ve "Aβ-Yüksek Doz Deks" grupları arasında anlamlı fark yoktu. pcna geni için "PBS-PBS" grubuna kıyasla "Aβ-Düşük Doz Deks" ve "AβYüksek Doz Deks" deney gruplarındaki artış istatistiksel olarak anlamlı bulundu. Western Blot analizlerine göre G2'nin GFAP bağıl ifadesinde G1'e kıyasla istatistiksel olarak önemli xiii derecede artış gözlendi. Deksmedetomidin uygulanan G3 ve G4 deney grupları G2 ile kıyaslandığında istatistiksel olarak önemli olarak GFAP ifadesinde düşüş gözlendi. Sonuç: Elde edilen veriler doğrultusunda, zebra balığı amiloid beta toksisitesi modelinde α2 adrenarjik reseptör agonisti olan deksmedetomidinin düşük (250 µM) ve yüksek (500 µM) dozlarının nöroprotektif etkilerinin bulunduğu saptandı. Davranış testlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir sonuç elde edilmedi. Anahtar kelimeler: Alzheimer hastalığı, deksmedetomidin, zebra balığı, anestezi, davranış, nöroprotektif